'^ ^0*
UAILL
ANN AN
CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
LEIS AN C£RAMH IAIN lACLABHEAINN.
GLORYING IN THE CROSS OF CHRIST.
Rev. JOHN MACLAURIN.
TRANSLATED BY DUGALD MACPHAIL.
EDINBURGH:
MACLACHLAN & STEWART, SOUTH BRIDGE.
1883.
<>
^ c/ ^h^^^.
UAILL
ANN AN
CRAM-CEUSAIDH CHRIOSD.
LEIS AN UEEAIH IAIN lACLABHEAINN.
GLOKYING IN THE CEOSS OP CHRIST.
Rev. JOHN MACLAURIN.
TRANSLATED BY DUGALD MACPHAIL.
EDINBUEGH:
MAOLACHLAN & STEWAET, SOUTH BRIDGE.
1883.
EDINBL-KGH :
31 ST. ANDREW SQUARE
,;■'- d'\
PREFATOEI NOTE.
Mk. MACLAUum was one of the few distinguisbed
preacliers produced by the Church of Scotland
during the last century. Born in the manse of
Glendaruel, Argyllshire, in 1693, and educated at
the Universities of Glasgow and Leyden, he was
licensed to preach the gospel by the Presbytery
of Dumbarton, and ordained in 1719 to the
pastoral charge of the parish of Luss ; whence he
was translated in 1723 to the North-west Church
of Glasgow. Although not a "popular" preacher
in the ordinary sense of that term, his eminent
intellectual endowments and weight of character
raised him to a position of gTeat influence in the
West of Scotland. " The strength of his genius,"
says Dr. Erskine, "and the solidity of his judg-
ment, furnished him with sentiments new and
ingenious, and yet solid and convincing, when
explaining or vindicating some of the most im-
portant articles of the Christian faith." Mr. Mac-
3
IV PREFATORY NOTE.
laurin died, after a few days' illness, on the Sth
of September, 1754. All his literary remains are
valuable, and indicate a mind of refinement, eleva-
tion, and power ; but his name is best known in
connection with the following sermon, which has
long been regarded as a pulpit classic, and by the
late Dr. Candlish, as the finest evangelical sermon
known to him in the English language.
Kindly and liberally assisted by a few devoted
friends of the Glasgow Gaelic Mission, the trans-
lator is enabled to publish a stereotyped Gaelic
edition of this wonderful sermon, trusting it may
in this form obtain the patronage and appreciation
it deserves, as a glorious exhibition of Christ and
Him crucified ; and as a valuable, though small,
contribution to our choice, but scanty, Celtic litera-
ture.
D. Macphail.
Glasgow, October, 1877.
UAILL
ANN AN
CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
" Ach nar leigeadh Dia gu'n deanainn-sa uaill ach ann an
crann-ceusaidh ar Tighearna losa Criosd, tre'm bheil an
saoghal air a cheusadh dhomhsa, agus mise do'n t-saoghal."
Gal. vi. 14.
Tha e fior a thaobh moran de na cuspairean is ro-
oirdheirce tli' amis an t-saoghal, nach faicear an
oirdheirceas anns a clieud sealladh a gheibhear dhiu;
agus air an laimli eile, gu'm bheil ioma ni air bheag
luach a dh'fhaodar a mbeas moran ni's oirdheirce
's a cbeud sealladh, na'n uair is dkiithe bheachd-
aichear orra. Tha cuid do nithibh 'n an ioghnadh
dhuinn a chionn nach aithne dhuinn iad, agns mar
is mo gheibh sinn a dh'eolas orra, is ann is lugha
ar meas orra ; tha nithibh eile ann mu'm bheil sinn
caoin-shuarach tre aineolais, do bhrigh nach faighear
eolas air am maise agus air an oii'dheirceas as eugais
dragh agus dian-adhartachd.
Tha so gu h-àraidh fior a thaobh a chuspair a
th' air ainmeachadh anns a cheann-theagaisg —
cuspair ro-ghlormhor, ach a tha gu coitchionn air a
dhimeas. Cha n eile ni-eile mu'm bheil beachd an
t-saoghail cho tur an aghaidh a «heile. Le cuid, tha
5
6 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDK CHRIOSD.
e iiile gu leir suarach ; le cuid eile, tlia e tiile gu
leir glormlior. Tlia e na ioglinadli do mboran ciod
na feartan-tàlaidh tlia cuid eile a faotainn ami :
agiis tlia e 'na ioglinadh dhoibli sud, cia mar tha
clinid eile de'n t-saoghal clio baogbalta 's nach eil
iad a faicinn na feartan-talaidli ceudna ann. Tha
doille muinntir eile, clio matli ris an doille 's an
robli iad fein aon uair 'na mhor-ioghnadli dlioibh.
Tha e air aitliris mu Mhelanctlion, a cbeud seall-
adli a fhiiair e de gliloir a chuspair so mu'n am an
robli e air iompachadli, gn'n robli e saoilsinn nach
biodh e duillicli dlia le impidliean simplidh, dearbh
shoilleireachd a tlioirt do mhuinntir eile uime. Blia
clinis clio soilleir, agus na dearbliaidliean clio laidir,
agus iiacli b'urrainn e fhaicinn gu'm bu cbomasacli
do neacli sam bitli seasadh a niacli 'n a agliaidh, na
'm biodh e air a chur gu soilleir fa chomhair. Ach
cha b'fhada gus am b'eigin dha aideachadh le
doilghios — gu'n robh seann Adliamh ni bu treise na
Melancthon og ; agus gu'n robh truaillidheachd
iiaduir ni bu treise na impidliean dhaoine as eugais
grais Dlie.
Is e am f eum bu choir dhuinn a dheanamh dheth
so, gu'n iarramaid an gi^as soillseachaidh sin aii* ar
son fein, air son an robh Pol ag urnuigh as leth nan
Ephesianach (Eph. i. 17) " Gu'n tugadh Dia ar
Tigliearna losa Criosd, Athair na gloire, spiorad
gliocais agus foillseachaidh dhuinn ann an eolas
airsan." Bu choir dhuinn anns a chuis so, mar
anns gach cuis eile, urnuigh agus meadhonaibh
aonadh ri cheile — mar sin, is e aon de na meadhon-
aibh sonruichte gu eolas fhaotainn aii' sar-bhunait
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. 7
ar crei^inih agus ar dochais, a bM breithneachadh
air giipr a cliuspair ud, a tli'againn ann an cainnt
cho laidir anns a cheann-tlieagaisg so, le neach aig
an robli aon iiair, barail cho suarach uime 's is
nrrainn a blii aig aon sam bitli a tlia fhatliast am
measg a naimhdean.
Anns a cbomh-theagasg, tha an t-Abstol ag inn-
seadh do na Galatianaicb ciod e anns an robh luchd
teagaisg breige araidh a deanadh naill j agus ciod
anns an robh e fein a deanadh naill, Bha each a dean-
adh naill ann an seann deasghnathaibh lagha nan
Tndhach, nach robh ach 'n an sgailean a mhain :
bha esan a deanadh naill ann an crann-ceusaidh
Chriosd, brigh nan sgailean nd. B'aithne dhasan
gu'n robh e cnr masladh air Criosd a bhi nis a cnr
an nrram air na sgailean ud a bhnineadh dhoibh
roimh laimh, air do'n cliuspair air an robh iad 'n an
samhladh a bhi nis air fhoillseachadh. Uime sin,
tha e le mor end a cur cul riu -, agus aig an am
cheudna, ri uaill anns a chuspair bheannaichte ud
a b'e crioch nan sgailean a bhi samhlachadh — " Nar
leigeadh Die gu'n deanainn-sa uaill ach ann an
crann-ceusaidh Chriosd, tre am bheil an saoghal air
a cheusadh dhomhsa, agus mise do'n t-saoghal."
Anns a cheann-teagaisg tha an t-Abstol a feuch-
ainn dhuinn an t-ard mheas a bh'aige air crann-
ceusaidh Chriosd, mar an Yf i sin as an robh e a
deanadh uaill : — -agus a bhuaidh chumhachdach a
bha aige air 'inntinn, mar an ni sin leis an robh
an saoghal air a cheusadh dhasan, agus esan do'n
t-saoghal.
Anns na sgriobturan, tha crann-ceusaidh Chriosd
O UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
air uairibh a ciallachadh fulangais a phobuill aii' a
sgatli-san, agus air uairibh eile fulangais Chriosd
air an son-san. Mar is e an seadh mu dlieireadh
seadh sonruichte agus ro nadurra nam briatliran,
tha aobliar a bhi codhunadli gur h-e sin an seadh a
th'aig an Abstol 's an amharc. Is e so seadh nam
briathran anns an dara rann deug de'n chaibidil
so, a tha labhairt mu gheurleaumhuinn airson crann-
ceusaidh Chriosd, sin ri radh — airson teagasg a
chroinn-cheusaidh. Osbarr, — thae dearbhtanach iad
ar fulangais fliein, ach fulangais Chriosd anns ambheil
sinn gu h-àraidh ri uaill a dheanadh thar gach ni eile.
Cha'n iad ar fulangais fliein ach fulangais Chriosd
a bheir caitheamh-as air ar truaillidheachd ; agus a
cheusas an saoghal dhuinne, agus sinne do'nt-saoghal.
Tha crann-ceusaidh Chriosd anns an rann so a
ciallachadh, cha n e 'bhas amhain, ach an t-iomlan
d'a irioslachadh, no an t-iomlan de fhulangais a
bheatha agus a bhais a bhi air an lan-choimhlionadh
ann am fulangais a chroinn-cheusaidh. Tha an
t- Abstol an so agus an àitibh eile ag ainmeachadh
a chi'oinn-cheusaidh gu bhi eur 'n ar cuimhne modh
a bhais, agus gu bhi neartachadh 'n ar n-inntinnean
na druighidhean a rinn fein irioslachd a bhais ud
oirn, no bu choir dlia dheanadh oirn. Gu'm fuiling-
eadh ughdar na saorsa, bas traill — gu'm fuilmgeadh
tobar gach urram, doimhneach gach maslaidh ; gu'm
biodh am peanas a b'abhaist a bhi air a dheanadh
air na peacaich a bu dimeasaiche, airson na droch-
bheart a b'antromaichte, air a leagadh air an neach
a b'urramaiche d'am bu chomas fulang ; — Is e so
an cuspair anns an robh an t- Abstol a deanadh uailL
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. V
Cha'n eil da ni is calg-cliiiriclie an agliaidli a
clieile na gloir agus masladh. Ach an so tlia
an t-Abstol 'g an aonaclh. ri cheile. Tha an crann-
ceusaidh ann fein 'n a chuspair tha Ian de mliasladh ;
ach anns a chuis so, tha e, ann am beachd an
Abstoil, hin do ghloir. Cha bhiodh e cho comh-
arraichte na'n abradh e gu'n robh e deanadh uaill
ann an ardachadh 'Fhirsaoraidh an deigh dha an
saoghal fhagail — no anns a gliloir a bh'aige maille
ris an Athair mu'n robh an saoghal ann. Ach is e
am Fearsaoraidh e fein, cuspair naill an Abstoil —
cha'n ann amhain anns an staid a b'airde d'a onoir
agus d'a inbhe — ach eadhoin anns na suidheach-
aidhean a b'isle d'a mhasladh agus d'a dhiblidheachd
— cha'n ann mar Shlanuighear cumhachadh agus
ardaichte, ach mar Shlanuighear air a dliiteadh agus
air a cheusadh.
Is e bhi deanadh uaill a cuspair sam bith, a bhi
cur na h-urram is airde air. Bha crann-ceusaidh
Chriosd ard-urramach am beachd an Abstoil thar
gach cuspair eile. B'e a thlachd a bhi gabhail fath
air gach cothrom gu bhi ag aideachadh agus a
taisbeanadh am fianuis an t-saoghail an t-ard mheas
a bh'aige air. Bha' chridhe agus aignidhean air
an lionadh leis gus nach robh rum air fhagail
annta do ni sam bith eile; agus mar tha e 'g
innseadh dhuinn ann an aitibh eile, " gu'n do mheas
e na h-uile ni na'n call agus na'n aolach" (Phil,
iii. 8), agus gu'n do chuir e roimhe nach gabhadh
e eolas air ni sam bith 'nam measg ach losa Criosd,
agus esan air a cheusadh (1 Cor. ii. 2).
Tha dealas agus dian-dhurachd chomharraichte
10 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
arms a chainnt 's am bheil an t-Abstol a taisbeanadh
a mheas air a cliiispair so. " Nar leigeadh Dia "
ar neo, na tachradh e air aclid sam bithj — mar
gu'n abradh e — Nar leigeadh Dia, ciod air bitli a ni
daoine eile — gii'm biodk e air a radh do m' thaobhsa
— Pol, a blia aon uair 'n am f hear geurleanmhuinn,
gu'n deanainnsa uaill a ni sam bith ach ann an
Fearsaoraidh air a cheusadh, a spion mise mar
aithinne as an teine, 'n uair a bha mi dian-ruith ni
b'fhaide agus ni b'fhaide uaithe ; a bha 'g am
ruagadh le 'tbrocair agus le 'chaoimhneas, 'n uair
bha mise 'g a ruagadhsan 'na bhuill, le ainiochd agus
le gairge. Rinn mise e tre aineolais ; agus is ann
amhain tre aineolais tha neach sam bith 'ga dhimeas.
A.ch a nis dh'fhoillsich se e fein dhomh. Agus nar
leigeadh Dia gu'n teid an solus a choinnich mi air
an t-slighe gu Damascus a smàladh gu brath as
m'inntinn. Bu sholus e bha Ian do ghloir ; Bha'n
cuspair a thaisbein e dhomhsa uile gu leir glormhor
— 'na uile anns na h-uile. Agus nar leigeadh Dia
gu'n deanainnsa uaill ann an ni sam bith eile.
Mar bha mor-mheas aige air a chuspair ghlormhor
so, bha buaidh aig air da reir ; oir leis a chuspair
so bha an saoghal air a eheusadh dha, agus esan air
a cheusadh do'n t-saoghal. Is e bh'ann ceusadh
taobh air thaobh. Is e am meas a bh'aige air
Chriosd cion-fath an dimeis a bh'aig an t-saoghal
airsan, agus aigesan air an t-saoghal. Cha n e gu'n
tug an crann-ceusaidh e gu bhi fuathachadh muinntir
an t-saoghail ; no gu bhi cur cul ri 'thoilinntinnean
laghail. Is ann a cheadaich e dha na toilinntinnean
ud a mhealtuinn, agus dh'eignich e e gu daoine an
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. 1 1
t-saogliail a ghradhacliadh. Ach cheus e annsan
na truaillicllieaclidan a tlia gintiim fuath d'ar
coimliearsnaich, agns 'gar fagail neo-cliomasach air
taitneasan an t-saoghal a shar-mhealtuinii. Is e
tlieirear ris an ni so, gleachd, cogadh, cathachadh
agns marbhadh ; a chionn gii'r coir dhuinn am
peacadh a mlieas mar ar namhaid is mo ; an namh-
aid is mo tli'aig ar'n anmaibli agiis aig Slanuighear
ar'n anmaibh. B'e sud beacbd an Abstoil mu'n
pheacadh, agns mu'n truaillidheaclid a tli'anns an
t-saoglial tre anamiann (2 Pead. i. 4). Bha e seallt-
uinn air a plieacadli mar mliortair a Shlanuigbear ;
ni a las 'na chridlie ceart-dliioghaltas 'na agliaidh ;
lion sud e leis na deothasan naomh an aghaidh a
plieacaidli, a th'air an ainmeachadli leis fein mar
thoraidbean nadurra air creideamli agus aitbreacbas ;
— " ro-dbiomb, eagal, dian-tbogradb agus togradb
diogbaltais." Is e sin, dearbb-gbrain do'n pbeacadb,
maille ri faire cbùramacb 'na agbaidh (2 Cor.
vii. 11). Is e so tba an t-Abstol a cialiacbadb le
ceusadb an t-saogbail. Is e is brigb do'n cbainnt
so gu'r b-e gradb neombeasarra do nitbibb talmb-
aidb aon de mbatbairean-aobbair a pbeacaidb.
Rinn crann-ceusaidb Cbriosd a leitbid a dh'atbarr-
acbadb grasmbor air aignidbean an Abstoil 's nacb
robb nis an saogbal dbasan an ni bba e do mbuinntir
eile, agus a bba e aon uair dba fein. Bba 'anam
sgitb d'a gbreadbnacbas, agus cbaill e 'bblas do na
nitbibb anns am mo an robb de tblacbd aige roimbe.
Bba urram an t-saogbail suaracb 'na bbeacbd, a
sbaoibbreas 'na bbocbduinn ; agus a sbolasan deist-
inneacb ; cba robb' f babbaran no' eiseimpleirean a
12 UAILL ANN AX CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
nis 'n an cuspairean-talaidli dba ; ni mo blia 'f huath
'n a cliulaidli eagail dha. Blia e sealltiiinn air
gradh agus air fuatli dhaoine, clia b'ann gu son-
ruichte aim an solus na buaidli a bhiodh aca airsan
ach orra fein, anns an tomlias am faodadli iad a
bhi'g adhartacliadli no cur bacaidh air soirbheachadli
a theagaisg 'nam measg. Faodaidli na nitliibh so
uile bhi air am filleadh a stigli ann an ceusadh an
t-saoghail a th'air ainmeacliadh anns a phairt mu
dheireadh de'n rann.
Air do'n t-searmoin so bbi air a bonntacliadli
air a cbeud phairt de'n rann — " Nar leigeadli Dia
gu'n deanainnse uaill acli ann an crann-ceusaidh ar
Tigliearna losa Criosd " — Is e an teagasg a tha gu
sonruiclite air f hilleadh ann ; —
Gu'm bheil crann-ceusaidh Chriosd na aobhar
uaill do pheacaich thar gach uile ni ; seadh, gu'r
h-e, air mhodh àraidh an t-aon ni amhain anns
am bu choir dhoibh uaill a dheanadh ; — oir tha
an t-iomlan de ii-ioslachadh Chriosd, agus gu son-
ruichte a bhas airson pheacach, 'na chuspair d'am
buin a leithid de ghloir gun choimeas, 's gu'r cubh-
aidh dhuinn na beachdan is airde agus is urramaiche
altrum d'a thaobh.
Mar tha an f hirinn so gu soilleir air a filleadh a
stigh anns a cheann-theagaisg, tha i mar an ceudna
gu trie air a sparradh oirn ann an earranan eile
de'n sgriobtui' : mar tha (2 Cor. iv. 6) far am bheil
e sgriobhte — " Oir is e Dia, a thubhairt ris an
t-solus soillseachadh a dorchadas, a dhealraich 'nar
cridheachaibh-ne, a thoii't dhuinn solus eolais a
ghloire ann an gnuis losa Criosd." Mar chithear
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. 13
mar an ceudna anns an (2 Cor. iii. 18, agiis 1 Cor.
i. 18-24). Tlia e soilleir uime sin, far am bheil na
sgriobturan a labhairt mu " ghloir Dhe ann aft.
gnuis ar Tighearna losa Criosd," gii'r h-e tha è
ciallacliadli gu sonriiichte — a ghloii* arm. an gnuis
Chriosd air a cbensadh ; eadhoin, ann an obair na
saorsa a chrioclmaich e air a chrann-cbeusaidh.
Ann a bbi labhairt o na briathran so, tha e iom-
chiiidh beaclidachadh anns a cheucl aite agns sin gu
h-aithghear, air, Ciod e sin a bhi deanadh uaill ann
an cuspair sam bith ; agus a ris, Ciod e an t-aobhar
uaill a th'againn anns a chuspair ghlormhor so a
tha fa'r comhair anns a cheann-theagaisg.
Tha bhi deanadh uaill ann an cuspair a gabhail a
stigh an da ni so : — Anns a cheud aite, ard-mheas a
bhi againn air; agns 's an dara aite — daimh no
gnothuch eigin a bhi againn ris. Cha dean sinn
uaill anns na nithibh ri'm bheil gnothuch againn,
mur eil meas againn orra ; no anns na nithibh air
am bheil ard-mheas againn, mur eil air dhoigh
eigin daimh no gnothuch againn riu. Ach ged is
e gnothuch gach criosduidh aideachail ann an seadh
eigin, uaill a dheanadh a crann-ceusaidh Chriosd a
thaobh an daimh ris o'n leth a muigh le an
cocheangal baistidh, agus do bhrigh gu'm bheil
toraidhean beannaichte a chroinn-cheusaidh air an
taisbeanadh gu soilleir, agus air an tairgseadh gu
saor dhoibh ; gidheadh, is ann dhoibhsan a mhain
a ghabh gu treibhdhireach ris an tairge da'n comas
gu firinneach naill a dheanadh anns a chuspair so.
Ach gidheadh, tha an ni so tha dhoibh sud 'na
shochaii% 'na dhleasannas do na h-uile. Bu choir
14 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
gu'm biodli na h-uile air an earalacliadh gu uaill a
dlieanadli anns a chuspair so, gu'n cuii-eadh iad
mor-mheas air, air sgath 'oirdheireis mar tlia e ann
fein ; gu'n suidhicheadh iad an cridlieaclian air tre
clireideamh do bhrigli gu'm bheil e'n an tairgse :
gu'n taisbeanadli iad am meas air le bbi ag iarraidli
coir ann ; agus air dh^qbli meas iomclinidli cbur air,
agus coir f liaotainn ann, gu'n deanadh iad dicbioll
gu bhi deanadh buan-gbairdeachas ann.
Acb is ann le beachdachadh air gloir a chuspair
so; — Crann-ceusaidh ar Tighearna losa Criosd, is
fearr a thuigear nadur a ghairdeachais a tha acasan
a fhuair coir ann.
Bha na faidhean o shean, leis an robh teachd
Chriosd air a roimh-innseadh, air an lionadh le
aoibhneas aig meud an t-seallaidh shoilleir a fhuair
iad air a ghloir. Tha am Messiah air f hoillseachadh
cha n' ann amhain 's an Tiomnadh Nuaidh ach mar
an ceudna 's an t-seann Tiomnadh, mar an neach is
comharraichte agus is urramaiche bha riamh air an
talamh. Tha iad a labhairt uime mar Uachdaran
glormhor, mar Phrionnsa, mar Bigh, mar Ghaisg-
each buadhmhor, a bharr air ainmeannan moralach
agus ard-urramach eile; a nochdadh gu'm biodh
'uachdaranachd farsuing agus buan-mhaireannach,
agus gu'm biodh an talamh uile air a lionadh le
'ghloir.
Ach tha a dhiblidheachd cho math ri 'mhorachd
air a roimh-innseadh leis na faidhean. Tha iad ag
innseadh gu'm biodh e da rireadh 'na High glor-
mhor, ach air a dhimeas agus air a chur air cul le
daoine : — a^us a dhaindeoin gach ard-dhochas a
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. 15
bh'aig an t-saoghal d'a thaobh, gii'n racliadli e troi
an t-saoglial fo thair agiis fo dliimeas; gun suim
idir dhetli ach ann an ratliad a blii buntuinn ris gu
di'oclimlininneacli.
Mu am a tlieaclid blia na li-Iudliaich ann an
ard-dhochas ris mar gbaisgeach buadhach a bha
gu Israel a sbaoradh mar chinneach. Agus ma
dh'f haodar Eachdraidh a cbreidsinn ; bba aig an am
cbeudna rud-eigin de bbarail am measg f hineacban
eile, a tbog iad ma-dh'fhaodta o'n fbaistneacbd
ludbacb, gu'n robh Prionnsa gun cboimeas ann an
gloir ri eiridb suas anns an Aird-an-ear — agus gu
b-araidb ann an ludea — a bba gu rioghacbd uil-
fbarsuing agus cbumbacbdacb a cbur suas. Acb
bba an cridheacban diombain, cosmbuil ri cridb-
eacban a mbor-sbluaigb anns gacb b!nn, air mbisg
le mor-mbeas air greadbuacbas talmbaidb, agus
b'i sin a mbain a mboralacbd d'an robb tlacbd no
breitlmeacbadb aca. Mar sin rinn iad dealbb-
inntinn dbetb-san a b'e " miann nan uile cbinneacb,"
acb dealbb a bba gu buileacb neo-cboltacb ris.
Feumaidb Rigb d'am bi ard-mbeas aig an t-saogbal
a bbi ann an seilbb air mor-cbumbacbd, air arm-
ailtean lionmbor, crun agus slat-riagblaidb bir,
rigb-cbatbair statail, lucbairtean moralacb, cuirmean
greadbnacb, moran de lucbd fritbealaidb ard-inbb-
eacb, mor-sbaoibbreas agus moran dbreucbdan onor-
acb, agus de dbeagb-gbean ri'm buileacbadh.
Acb cba b'ann mar sud a tbainig e. An aite crun
òir, crun sgitbicb ; an aite slat riogbail, cbaidb
cuilc a cbur le fanoid 'na laimb ; an aite rigb-
cbaitbir, crann-ceusaidb. An aite lucbairtean, cba
16 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
robh aite aige anns an leagadh e 'cheann ; an aite
cnirmean greadhnach do mhuinntir eile, bu trie a
bha e fein ocracli agus iotmhor; an aite Incbd
frithealaidh ard-inbbeach, buidheann a db'iasgaii-ean
bochda ; an aite mor-sliaoibbreas gu a sgapadh air
muinntir eile, cha robh aige na pliaigheadh a cbis
gun miorbbuil oibreacbadh. Agus cha robh dreuchd
no onoir a b'fhearr aige ri bhuileachadh air a
chairdean na gu'n togadh iad an crann-ceusaidh ann
a bhi ga leantuinn. Anns gach ni bha' shuidheach-
adh uile gu leir calgdhireach eucosmhuil ri moral-
achd shaoghalta o 'bhreth gu 'bhas. Prasach an
aite creathall aig a bhreth, gun aite an leagadh e
'cheann mar bu trice re a bheatha ; no uaigh a
bhuineadh dha fein aig a bhas.
Is e an sealladh so air irioslachadh Chriosd a
ghluaiseas an t-ascreideamh gu bhi feoraich le
frionnas gearanach, — C aite 'm bheil a ghloir ud
uile tha cho ion-mholta Ì
Le suil a chreidimh, chithear a ghloir ud troi
roinn-bhrat tana 'fheola ; agus fo'n chomhdach
iriosal ud, chithear High na gloir, Righ nan Righ-
rean, an Tighearna laidir treun ; an Tighearna
treun an cath (Salm xxiv, 8). Is iad na neamhan
a righ-chathair ; an talamh stol a chos ; an solus,
a thrusgan; na neoil, a charbad; an taimeanach,
a ghuth j — tha 'neart uile-chumhachdach ; a
shaoibhreas uil-'fhoghainteach ; a ghloir neochrioch-
nach ; — is iad feachd neamh a luchd frithealaidh, is
iad muinntir oirdhearc na talmhainn 'oighreachd
neothruaillidh, air an do bhuilich e saoibhreas do-
rannsaichte ; cuirmean de sholasan buanmhaireann-
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. 17
ach, agus suidheacliaidhean arda a dh'-urram
neobhasmhor ; — 'g an deanadh 'n an riglirean agus
'n an sagartan do Dhia; 'n an luchd buaidL, seadh,
'n an luchd tuilleadh agus buaidh ; — 'n an cloinn do
Dhia, agus ann an aonadli diomliair ris fein.
Tha rud-eigin ri f haicinn an so a tha toirt barr-
aclid neo-leithideach air gacli gloir thalmhaidli ged
tha e fo chomhdach ro-iriosal. Ach tha an comhd-
ach iriosal so an aghaidh cail an t-saoghail. Gidh-
eadh, ma bheachdaichear gu ceart air a chomhdach
so, chithear e ann an dreach cho glormhor agus gu'm
bheil eadhoin a dhiblidheachd ro-urramach.
B' isleachadh glormhor e, do bhrigh gu'n robh a
ruintean agus a thoraidhean ro-ghlormhor. Ma
dh'-fhuiling Esan masladh, bochduinn, cradh, bron
agus bas re seal ; is ann a chum nach fuilingeadh
— midne na nithibh sin a cliaoidh. Uime sin, bha
an t-isleachadh ud glormhor do bhrigh gu'n robh
e ann an daimh frithealaidh do runtaibh gTaidh
agus trocair a bha neochriochnach ann an gloir.
Bha e 'na f hrithealadh mar so ann an caochladh
dhoighean. Riaraich e agartais an lagha; chuir
e onoir do-labhairt air 'iarrtasan uile. B'e pairt
do run Chriosd a leithid a dh'onoir a chur air
naomhachd, sin ri radh, air umhlachd do'n lagh,agus
gu'm biodh gach ni eile suarach ann an coimeas ris.
Is 0 gaol moralachd shaoghalta aon de na bacaidh-
ean is mo agus is laidire tha'n aghaidh naomhachd.
Cha robh feum againn air eiseimpleir Chriosd gii
bhi moladh dhuinn greadhnachas an t-saoghail;
ach bha mor-f heum againn air 'eiseimpleir gu bhi
giulan gun ghearan le bhochduinn : agus gu ard«
6
18 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
mlieas a cliur air naomliaclid, ciod air bitli dimeas
a dh'f haodas teaclid 'n a lorg. Blia suidlieacliadh
diblidh Chriosd 'n a inlieadhoin luaclimlior airson
na criclie so. Mar sin, blia moralaclid eadhoin 'n a
dMblidlieachd. Tha onoir dhaoine eile an crochadli
ri an cranncbur ; ach bha crannchur Chriosd air a
dheanadh onoracb leis fein. Tlia bochduinn agus
isleaclid ann an co-bhoinn ri naomhacbd air a
dbeanadh leis-san na staid ro-urramach. Mar sin,
bha isleachd Chriosd o'n leth a muigh, leis an robh
'fhior-mhoralachd air a folach, ro ghlormhor innte
fein, a thaobh an ruin a bu chrioch dhi.
Gidheadh, cha robh an run ud tur-fholaichte 'na
isleachd ; bha ioma gath-soluis de a ghloir a dealradh
a mach troimh a dhiblidheachd.
Bha a bhreith air thalamh ann an staid dhiblidh ;
ach bha e air a luaidh le Alelulia feachd neamh
ann an aii'de nan speur. Bha' aite-comhnuidh ro
shuarach ; ach bha aoidhean o dhuthchaibh cein
air an stiuradh le reul da ionnsuidh. Cha robh
Prionnsa eile riamh a dh'ionnsuidh an robh
aoidhean air an treorachadh air an doigh ud. Cha
robh hichd frithealaidh cho mor-chuiseach aige 's a
bh'aig righrean eile : ach bha aireamh lionmhor do
dhaoine euslainteach 'ga leantuinn ag iarraidh agus
a faotainn leigheis cuirp agus anama ; ni anns an
robh barrach de fhior-mhoralachd na ged bhiodh
nioran phrionnsachan a frithealadh air. Thug e
air na balbhain a bha ga leantuinn a bhi seinn a
chliu, na bacaich gu bhi a leum le aoibhneas, na
bodhair gu bhi ckiinntinn a bhriathran iongantach,
agus na doill gu bhi faicinn a ghloii'. Cha robh
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. 19
freiceadan no coisridh glireadlmach do slieirbheisich
aigej acli mar dh'aidich an Ceannard-ceud aig an
robh seirbheisich agus saighdearan fo smachd ; — bha
slainte agus euslaint, beatha agus bas fo ughdaras.
Bha eadhoin a gbaotli agus an doinionn nach
urrainnear a riaghladh le cumhachd talmhaidh,
umhal dha ; agus air 'iarrtas, b'eigin do'n bhas
agus do'n uaigli an creich a thoirt suas dba. Cha
robh brat-urlair riomhach riamh fo 'chosan ; ach 'n
uair a choisich e air an f haii'ge, chum na h-uisgeach-
an suas e. Chuir an t-iomlan de'n chruitheachd,
ach daoine peacach amhainn, onoir air mar an
cruithfhear. Cha robh ionmhas aige ; ach 'n uair
bha feum aige air airgiod chuir a mhuir d'a ionn-
suidh e arm am beul eisg, Cha robh saibhlean no
achaidhean arbhuir aige ; ach 'n uair a runaich e
cuirm a thoirt seachad, chomhdaich e le beagan
bhuilionnan bord saoibhir pailt airson mhiltean —
-cuirm nach tugadh riamh a leithid le aon de uile
righrean na talmhainn. Troimh na nithibh ud,
agus ioma ni eile de'n nadur cheudna, bha gloir an
Fhir-shaoraidh a dealradh a mach eadhoin 'n a
irioslachadh, anns gach ceum fa leth d'a bheatha.
Ni mo bha 'ghloii' tur-f holaicht aig am a bhais.
Cha robh e air a leantuinn chum na h-uaigh le leithid
de choisir-bhroin, no de loiseam fhaoin le'm bheil
ard-uaislean air an adhlacadh. Ach thaisbein tuar
na cruitheachd a bron airson bas a h-ughdair ; bha
na neamhan agus an talamh 'n an luchd caoidh ;
chomhdaich a gh rian i fein le eideadh broin ; agus
ged nach robh luchd aiteachaidh na talmhainn air
am mor-ghluasad, chriothnaich an talamh fein fo'n
20 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
eallaicli eagalaicli. Cha robh iad ach tearc am
measg nan ludhach a reub an culaidhean ; ach cha
robh na creagan air cho beag umhail ; oir sgain
iadsan an cridheachan. Cha rodh uaigh aige
dha fein; ach dh'fhosgail uaigh neach eile dha.
Dh'fhaodadh an uaigh agus am bas a bhi bosdail
as leth a leithid a dh'f hear àiteachaidh ; ach cha
b'ann mar iochdaran a fhuaii- iad an taobh a stigh
d'an criochan e ; ach mar namhaid agus mar uachd-
aran. Sud far an do chaill righ nan uamhas a
ghath ; air an treas la, thug Prionnsa na beatha
buaidh air, oir chreach e am bas agus an uaigh.
Ach buiniclh na nithe so do ardachadh Chriosd.
Tha na nitliibh a dh'-ainmicheadh roimhe so a
taisbeanadh gloir 'irioslachaidh ; ach is robh bheag
dhiu a th'aii- an nochdadh anns na dh'ainmich
sinn.
Oir is e gloir crann-ceusaidh Chriosd d'an
cubhaidh dhuinn gu sonruichte ard-urram altrum-
gloir buadhan neochriochnach Dhe air an tais-
beanadli ann an obair na Saorsa ; no mar tha e air
a chur leis an Abstol, — " gloir Dhe ann an gnuis
losa Criosd " (2 Cor. iv. 6), agus " Esan eadhoin air
a cheusadh " (1 Cor. ii. 2).
Tha gach cuspair eile air an deanadh glormhor a
reir an tomhais anns am blieil buadhan Dhe air am
foillseachadh leo. Is e sin a tha deanadh uil'-
oibribh a chruthachaidh cho glormhor. " Cuiridh
na neamhan an ceill gloir Dhe ag-us nochdaidh na
speuran gniomh a lamh." Agus tha sinne gun
lethsgeul airson cho beag 's a tha sinn ag oidhh-peach-
adh a bhi beachdachadh air buadhan Dhe annta ; —
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. 21
'iiachclaranaclid iiile-chumliaclidach agus a gliliocas
do-rannsuiclite, agus gu li-àraidh a mhaitheas
neocb riochnacli.
Clia n eil ann an toraidhean maitheas Dlie ami
an oibribh a clirutbacliaidh, ach fabharan aimsireil ;
ach tha na fabharan a th'air an cosnadh dhuinn le
crann-ceusaidh Chriosd 'n am beannachdan siorrnidli.
Ged tha oibribh a cliruthachaidh a nochdadh gu'm
bheil Dia math ann fein ; tha iad mar an ceudna a
nochdadh gu'm bheil e ceart, agus gu'm bheil e
feargach ruinne airson ar j)eacaidhean. Ni mo am
bheil iad a seoladh dhuinn rathad tre am faod sinn
a bhi air ar deanamh reidh ris. Tha iad a cur an
ceill gloir a chruithfhear ; ach mar an ceudna cur
an ceill a laghana, agus na fiachan fo'm bheil sinne
gu umhlachd a thoirt dhoibh. Tha ar coguisean ag
innseadh dhuinn gu'n do dhearmaid sinn na fiachan
ud ; gu'n do bhrist sinn an lagh ; agus air an aobhar
sin gu'm bheil sinn buailteach do dhiomb Ughdair
an lagha. Tha oibribh Dhe, anns am bheil a ghloir
air a foillseachadh a dearbhadh gu'm bheil beatha
'n a dheagh-ghean ; agus air an laimh eile gu'm
bheil bas agus leirsgrios 'n a chorruich : Tha lagh-
anna naduir ann an tomhas eigin gar cur cheana
fo a dhiomb. Tha so ri fhaicinn o na tha de
thrioblaidean na beatha so agus de phianntaibh a
bhais ag eiridh o aobharan nadurra. Air gach
laimh tha oibribh Dhe ag agradh dioghaltais airson
na comhstri a th'aige ruinn as leth bristeadh a
lagha. Tha laghanna naduir a toirt beatha car
nine d'ar corpaibh anfhann; ach tha bheatha sin
air a deanadh searbh tre iomadh amhghar; agus
22 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
gu bhi aig a cheann mu dlieireadh air am bruanadh
agus air an tionndadh gu duslach.
Mar sin, tha aghaidli naduir glormlior innte fein ;
ach dhuinne tlia i air a dorchacliadli le gruaim
eagalach. Tha i nochdadli do'n eucorach gloir
a Bhreitheamli ; — gloir an Ard-uachdarain do'n
clieannairceach chiontach a bhrosnuich a chorruich.
Clia'n ann mar so a bheirear solas no saorsa do'n
clieannairceach, no a blieirear e gu bhi deanadh
uaill agus gloir. Uime sin, tha naimhdean a
chroinn-cheusaidh, leis nach aill eolas a ghabhail
air Dia air seol sam bith eile ach tre oibribh
naduir, cho fad as o bhi a deanadh uaill ann an
dochas ri Dia a mhealtuinn air neamh, agus gu'm
faighear iad a cur cul ris gach dochas d'a thaobh,
agus mar is trice, ag aicheadh gu'm bheil a leithid
sin do shonus idir ri fhaotainn. Tha ar coguisean
ag innseadh dhuinn gu'm bheil sinn 'n ar ceann-
aircich an aghaidh Dhe ; ach cha n eil nadur a
nochdadh dhuinn cionnus is comasach dhuinn a
dheagh-ghean a chosnadh ; cionnus, fo uachdaran-
achd air dheagh-orduchadh mar tha riaghladh Dhe,
a dh'fhaodas am Breitheamh cothramach agus
Ughdar an lagha bhi air a ghlorachadh ; agus an
ceannairceach air a leigeadh fa sgaoil ; no cionnus
idir is urrainn am Breitheamh a bhi air a ghlor-
achadh agus an ceannairceach air a ghlorachadh
mar an ceudna.
Ged tha cainnt naduir soilleir ard-ghuthach ann
a bhi cur an ceill gloir a Chruithf hir, tha i dorcha
agus ioma-lubach mu thimchioU a ruintean a thaobh
chreutairean ciontach. Cha toir i aon chuid Ian-
UAILL ANN AX CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. 23
chinnt neo-tlieagmhacli gu'm bhei] ar staid eu-
dochasach, no idir bunait chinnteach d'ar doclias.
Ma tha sinn 'n ar cuspairean deagh-gliean, cia
uaithe clio liugha trioblaid] Ma tha sinn 'n ar
ceannaircich gun dochas, cia naithe cho liugha
fabhar? Tha nadur a foillseachadh gloir Dhe
agus ar maslaidh-ne ; Ach mu shlighe gu dol as,
tha i balbh agus tosdach. Tha nadur a toirt
iomadh aobhar brosnuchaidh gu bhi miannachadh
as deigh Dhe; ach cha'n eil i nochdadh dhuinn
ci»nnus a ruigeas sìpìI air na niiannaibh sin a
shasuchadh.
Ach anns a cheann-theagaisg tha againn cuspair a
tha toirt sgeul air nithibh is fean- ; oir tha e seoladh
dhuinn, cha n e " gu'n iarramaid, a dh'fheuchainn
an tarladh dhuinn le min-rannsachadh gu'm faigh-
eamaid e" (Griomh. xvii. 27) ach gu'n iarramaid
air chor agus gu'm faighear leinn e gu cinnteach.
Tha an teagasg so do-chreidsinn leis an inntinn
theolmhor ! — Gu'm biodh barrachd de ghloir Dhe
ail' a thaisbeanadh ann an gnuis Chriosd agus esan
air a cheusadh, na chithear an aghaidh nan speur
agus na talmhainn !
Gnuis Chriosd ! — anns nach leir do'n inntinn
fheolmhor ni sam bith ach cradh agus masladh ;
an aghaidh bhniite, reubta ud, dearg le fuil,
comhdaichte le tareuis, air bocadh le buillean agus
aog-neulach le bas ; — b'e sud an cuspair mu dheir-
eadh anns an iarradh an inntinn fheolmhor sealladh
fhaotainn air gloir Dhe na beatha ; — aghaidh air a
comhdach le uamhas a bhais ! Is e a b'annsa leis
an inntinn fheolmhor sealltuinn air an aghaidh ud
24 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
'n uair bha i air a cruthatliarracliadli, agus a
dealradh mar a ghrian 'n a Ian neart. Dhealraich
gloir na Diadliachd air mliodh ro-shoilleir ann
an gnuis Chriosd air beinn a cbruthatliarracli-
aidli ; ach gu ro mhor ni bu dealraiclie air beinn
Chalbhari.
Bha an crntliatharracliadli so ni bu gblormboire
gu mor na'n cruthatharracliadh ud eile. Ged
bhiodb gacb solus a th'anns an t saoghal, anns a
glirein agus anns na reultan, air an tional comlila
'n an aon mbeall soluis, cha bliiodli annta ach
dorchadas an coimeas ri gloir a chuspair so, a bha
reir coslas o'n leth a muigh cho cianail agus cho
dorcha. Oir is e tha an so, mar deir an t-Abstol,
— " Air bhi dhuinne uile ag amharc mar le aghaidh
gun fholach air gloir an Tighearna " (2 Cor. iii. 18).
An so tha ceartas gun smal, gliocas do-thuigsinn
agTis gradh neochriochnach a dealradh uile mar
chomhla. Cha'n eil aon dhiu cur dubhradh no
sgail air aon eile; — tha gach aon dhiu fa leth ag
ais-thilgeadh dealradh soillseach air each. Tha iad
a measgachadh an gathan soluis le cheile, agus a
dealradh le boillsgeadh aonaichte siorruidh ; — am
Breitheamh cothromach, an t-Athair trocaireach
agus an E-iaghlaii- uile-ghlic. Cha'n eil cuspair
eile a toirt a leithid de thaisbeanadh air na buadhan
ud uile; cha'n eil eadhoin, cuspair eile is aithne
dhuinn tha toirt a leithid de thaisbeanadh air
aon de na buadhan ud. Cha'n fhacas ceartas
riamh ann an cruth cho eagalach, trocair cho ion-
ghradhach ; gliocas cho domhain ; no cumhachd
cho ion-mholta : — Aniis a cheud aite ; — Air sgath
UAILL AXX AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. 25
na h-ard-urram neochriochnach a bliuineas do
phearsa Chriosd, cliuir a chraim-ceusaidh-san
barrachd gloir agiis onoir air lagli agus air ceartas
na gach fulangas a blia no bliitheas air an giulan
anns an t-saoglial. 'N uair tlia an t-Abstol a
labliairt ris na Romhanaich mu'n t-soisgeul, tha
e nochdadh dhoibh gu'm bheil, cta'n e amhain
trocair Dlie, ach a cheartas mar an ceudna air
fhoillseachadh ann (Rom. i. 18). Tha fearg Dhe an
aghaidh neo-fhireantachd dliaoine air a taisbeanadh
gu sonruichte le fireantachd agus le fulangasaibh
Chriosd. Bha .an Tighearna grasmhor air sgath
fhireantacbd fean (Isa. xlii. 21). Is ann an cosnadh
na fireantachd sin a db'iarr e mar choir, a dh'ard-
aich e an lagb agus a chuir e urram air. Agus
ged tha 'f hireantachd a cosheasamh ann an umhlachd
agus ann am fulangais nach do mhair ach re seal,
gidheadh, — do bhrigh gu'm bi iad air chuimhne gu
siorruidh, faodar a radb gu'm bheil crann-ceusaidh.
Chriosd a cur urram agus oirdhearcas siorruidh air
an lagh leis an riarachadh a thug e dha ; an lagh
uamhasach sin leis am bheil a chruitheachd (riogh-
achd Dhe) air a riaghladh, agus d'am bheil uachd-
aranachda agus cumhachdan neamhaidh fo smachd ;
— an lagh sin, ann an diteadh peacaidh, a dh'fhuad-
aich an Diabhul agus a chuid ainglibh a mach a
gloir, a dh'fhuadaich ar ceud pharantan a mach
a Eden, agus a dh'fhogair sith o'n t-saoghal. A
beachdachadh air Dia, uime sin, mar Bhreitheamh
agus mar Lagh-thabhairtear an t-saoghail, tha e
soilleir gu'm bheil a ghloir a dealradh le dearsadh
do-labhairt ann an crann-ceusaidh Chriosd, mar
26 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
dhioghaltas an aghaidh a pheacaidh. Ach is e so
an dearbh ni tha cumail luchd gradhachaidh a
pheacaidh o bhi ag aideachadh gloir a cliroinn-
cheusaidh; do bhrigli meud na tha e noclidadh
de'n flinath a th'aig Dia do'n ni sin d'am bheil
gradh acasan. Gu bhi claoidh naimhdeas na
h-inntinn fheolmhoir do'n chrann-cheusaidh, tha
e feumail a thoirt fainear ; — ged tha iobairt Chriosd
a nochdadh peanas a pheacaidh, gidheadh ma
ghabhas sinne ris an iobairt sin, cha'n eil 1 ach
ga nochdadh a mhain. Tha i toirt peanas a
pheacaidh bharr ar lamh ; — air chor 's nach eil
tuilleadh gnothuich againn ris. Agus gu cinnteach
bu choir do shealladh air ar cunnart, air dhuinn
fhaicinn air a thoirt as an rathad, ar n-aoibhneas
a mheudachadh an aite a lughdachadh. Le sealladh
air meud ar cunnairt, chi sinn meud ar saorsa. Tha
crann-ceusaidh Chriosd a taisbeanadh gloir ceartais
neo-chriochnach, ach tuilleadh na sin ; — Oir —
Anns an dara aite, — Tha e air mhodh araidh a
taisbeanadh gloir trocair neo-chriochnach. Cha n
eil ni 's an t-saoghal is glormhoire no is ion-ghradh
aiche na gradh agus maitheas ; agus is e so an
taisbeanadh is mo air gradh, is urrainnear a breith-
neachadh. Tha maitheas Dhe ri fhaicinn 'n a
oibribh uile; — Is e sin a chuid is sonruichte de
ghloir na cruitheachd. Tha e air a theagasg dhuinn
sealltuinn air an t-saoghal iosal so mar aite comh-
nuidh freagarach airson dhaoine. Ach le suil ri
briathran an Abstoil (Eabh. iii. 3) bu choir do'n
tiodhlaic mu'm bheil sinn a labhairt a bhi air a
meas leinn airidh air barrachd urram na an saoghal,
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. 27
ann a mheud 's gu'm blieil barraclid urraim aig an
Ti a thog an tigh na th'aig an tigh.
Thug Dia dhuinn 'n a Mliac, tiodhlac a tha gu
neo-chriochnach ni's mo na an saoghal. Tha an
Cruithfhear gu neo-chriochnach ni's glormhoire
na'n creutair, agus is e Mac Dhe cruithfhear nan
uile nithe. Is urrainn do Dhia saoghail do-aireamh
a chruthachadh le focal a bheoil. Cha n eil aige
ach aon Mhac anihain ; agus cha do chaomhainn e
aon Mhac, ach thug e thairis e chum bais air ar
son-ne uile.
Tha gradh Dhe d'a phobull o bhith bhuantachd
gu bithbhuantachd. Ach o bhithbhuantachd gu
bithbhuantachd, cha n eil taisbeanadh air, a tha
aon chuid aithnichte no so-thuigsinn dhuinne an
coimeas ris an taisbeanadh so. Tha solus na greine
an comhnuidh gun chaochladh. Ach is ann mu
mheadhoin la tha i dealreadh oime 'n a Ian shoillse.
Is e crann-ceusaidh Chriosd tra-noin a ghaoil shiorr-
uidh. Bha ioma taisbeanadh soilleir air a ghaol
ud roimh laimh ; ach bha iad mar sholus na
maduinne, a tha dealradh ni's mo agus ni's mo gu
ruig an la iomlan ; agus be an la iomlan sin, an
uair a bha Criosd air a chrann-cheusaidh, ged bha
an talamh air a chomhdach le dorchadas,
Ciod air bith na coimeasan is comasach dhuinn
a dheilbh, cha toir iad fa chomhair ar n-inntinnean
ach sealladh neo-iomlan air a ghradh so, tha dol
thar gach uile eolais. Ged shaoileamaid gu'n robh
gradh nan uile dhaoine a bha riamh, no bhitheas
air an talamh, agus uile ghradh nan ainglibh air
neamh, air an aonadh ann an aon chridhe; cha
28 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
bhiodh ann ach cridhe f iiar an coimeas ris a chridhe
ud anns an do shath an saighdear a shleagli ! Cha
n f haca na h-Iudliaicli ach full agus nisge ; ach
chithear le siiil a chreidimh cuan soilleir do ghaol
siorruidh a taomadh a mach as na lotan ud.
Faodaidh sinn ruigheachd air tomhas eolais air
gloir a ghraidh so, le beachdachadh air a thoraidhean.
Bu choir dhiiinn beachdachadh air na f huaradh de
bheannachdan spioradail agus siorruidh le sluagh
Dhe re cheithir mile bliadhna mu'n robh Criosd
air a chur gu bas ; na f huaradh leo o'n am sin gus
a nis, no a gheibhear leo gu am comhlionadh nan
uile nithe ; — gach saorsa o thruaighe shiorruidh ;
gach cuan aoibhneis air neanih : gach abhuinn do
uisge na beatha a bhios air am mealtuinn fad na
siorruidheachd le aireamh mar ghainneamh na
fairge ann an lionmhorachd ; — bu choir dhuinn
beachdachadh air na beannachdan ud uile mar tha
iad a sruthadh o'n ghradh ud a th'air a thaisbean-
adh ann an crann-ceusaidh Chriosd.
Anns an treas aite — Chithear an so mar an
ceudna gloir gliocais do-thuigsinn Dhe, d'an cliu a
bhi toirt gu buil nan criochan is fearr leis na
meadhonaibh is freagaraiche. Is iad criochan a
chroinn-cheusaidh is ro f hearr annta fein, agus is
fearr d'ar taobhne is un-ainn sinn a bhreithneach-
adh ; — gloir Dhe agus leas dhaoine. Agus tha na
meadhonaibh tre am bheil na criochan so air an
coimhlionadh cho freagarach agus cho iomchuidh,
agus gu'm bi an doimhneachd neo-chriochnach a
th'annta do ghliocas, 'na chulaidh iongantais do'n
chruitheachd fad na siorruidheachd.
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. 29
Is ni furasda thuigsinn, gloir a Chruithfliear air
a taisbeanaclh ann a bhi deanaclli maith do clireiitair
neo-chiontach : acli is e gliocas diomhair agiis son-
ruichte a chi'oinn-clieusaidh, gloir a Bbreitheamh
cbotbromaich air a taisbeanadb ann an deanadb
maith do'n eucorach cbiontacb. Is ni furasda
thuigsinn fireantachd Dhe air a taisbeanadb ann
am peanasacbadb pheacaidhean ; is e an crann-
ceusaidb a mhain a tha taisbeanadb 'fbireantacbd
ann am maitheadb peacaidb (Kom. iii. 25). Tha e
ag ardacbadb ceartais ann am maitheadh peacaidh,
agus ag ardacbadb trocair ann a bhi ga pbeanasacb-
adli. Tha e taisbeanadb ceartais ann an dreacb is
uamhasaiche na ged bhiodb trocair air a dunadh a
niacb ; agus trocair ann an dreacb is ion-gbradh-
aicbe na ged bhiodb ceartas air a cbur a thaobb.
ITia e ag ardacbadb an lagha agus a cur urram air
(Isa. xliii. 21). Tha e ag ardacbadb an eucoiricb
a bbrist an lagb ; oir tha an onoir a cbuireadh air
an lagb a cur onoir airsan mar an ceudna (1 Cor.
ii. 7). Tha so eadboin air a dbeilbb air a leitbid
do dboigb agus gu'm bheil gach onoir a cbuirear
air an eucorach 'n a onoir do'n lagb ; agus gach onoir
a chuii^ear air an lagb, 'n a onoir do'n eucoracb mar
an ceudna. Oir tha gacb beannacbd tha am peacacb
a faotainn air an tabbairt dba air sgath na b-umh-
lachd agus an riarachaidh a tbugadb do'n lagb ; cha
Q ann leLs fein, ach le neacb eile, d'am b'urrainn
urram gu neo-cbriochnacb a bu mho, a cbur air
an lagb. Agus tha an riaracbadh a tbugadb leis
an neacb ud eile ann an aite a pheacaicb a cur
airsan na h-onoir is mo is urrainnear a cbur air.
30 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
Faodaidh an lagh agus am peacacli le cheile, uaill
a dheanadli a crann-ceusaidh Chriosd. Tha iad le
cheile a faighinn gloir agus onoir sliiorruidh d'a thrid.
Tha gach gloir a tha dealaichte o cheile ann an
oibribh eile Dhe air aii4 faotainn aonaichte anns
a chrann so. Tha solasan neamh a glorachadh
maitheas Dhe ; — tha piantaibh ifrinn a glorachadh
a cheartais ; — Tha crann-censaidh Chriosd a glorach-
adh gach aon dhiu air mhodh is comhari-aichte na
tha neamh no ifrinn a glorachadh aon seach aon
dhiu. Tha onoir is ro-chomharraichte air a chur
air ceartas Dhe le fulangasaibh Chriosd na le
piantaibh nan diabhul ; agus tha taisbeanadh is
ro-chomharraichte air maitheas Dhe ann an tearnadh
nam j)eacach, na ann an aoibhneas nan ainglibh ;
air chor agus nach urrainn sinn cuspair eile bhreith-
neachadh anns am faicear a leithid do ghliocas
eugsamhuil, no a leithid do dhoimhne innleachd gu
bhi ag ardachadh gloir Dhe.
Faodar an ni ceudna a radh d'a thaobh mar
thionnsgnadh airson math an duine. " Is e mhaith-
eas a pheacanna gu leir, agus a shlanuicheas*^
^eucailean uile" (Salm ciii.). Cs i so an iobairt a
bheir air falbh cionta a pheacaidh. Is e so am
priomh aobhar brosnachaidh gu bhi fuathachadh a
pheacaidh ; marbhaidh e am peacadh anns a cheart
am an toir e dioladh air a shon ; diolaidh e airson
easumhlachd ; — brosnuchaidh e gu umhlachd. Cos-
naidh e neart chum umhlachd; ni e umhlachd 'n a
ni cleachdail, tlachdmhor agus taitneach air mhodh
do-sheachainte ; — Co-eignichidh e gu umhlachd (2
Cor. V. 14). Tha e araon na eiseimpleir agus 'n a
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. 31
aobhar-brosmicliaidh gu umblachd. Riaraicli e
mallaclidan an lagha ; agus coimhlionaidh e' iarrtas-
an. Is e gradh coimlilionadli an lagha; eadhoin,
gradh do Dhia agus d'ar coimhearsnaich. Is e
crann-ceusaidh Chriosd an eiseimpleir is airde air
a ghradh sin. Faodar sealltuinn air fulangais
Chriosd mar ghniomharan. Cha tug gniomh eile
riamh a leithid de ghloir do Dhia; cha d'rinn
gniomh sam bith eile a leithid do mhath do dhaoine.
Agus is e so an doigh air an nochd sinne ar gradh
do Dhia agus do dhaoine, a bhi ag ardachadh gloir
Dhe agus a deanadh math do dhaoine.
Mar so tha fulangais Chriosd a teagasg dhuinn
ar dleasannais, leis a ghradh o'n do sliruth iad a
mach, agus leis a mhath airson an robh iad air an
sonrachadh. Agus tha sinn air ar teagasg leo,
cha'n ann amhain leis an run bu mhathair-aobhair
dhoibh, ach mar an ceudna leis an doigh 's an do
ghiulain e iad. Cha 'n eil da dhleasannas is duilghe
a dheanadh na striochdadh do Dhia, agus maith-
eanas a thoirt do namhaid. Tha a cheud aon
dhiu'n a chomharradh air gradh do Dhia, agus an
t-aon eile air gradh do dhaoine. Ach is e an
striochdadh is mo, neach a ghiulan le fulangais,
agus e neochiontach ; agus is e am maitheanas is
airde, maitheanas a thoirt d'ar mortairean, gu son-
ruichte, ma's muinntir iad a chuir sinn fo chomain
dhuinn ; — mar gu'n tugadh neach, chan e a mhain
maitheanas dhoibhsan a thug a bheatha air falbh,
eadhoin ged bha fad'n a eiseimeil airson am beatha
fein ; ach a dh'asluich maitheanas o neach eile aii'
an son, a guidhe as an leth, agus a gabhail an
32 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
lethsgeil cho fada's bu chomasach dlia sin a
dheanadii. Is ann mar so a ghiulain Criosd
'fhiilangais ; " Athair, do thoilsa gu'n robh deanta;"
" Athair, thoir maitheanas dhoibli, oir cha n eil fios
aca ciod a tha iad a deanadJi." Mar so clii sinn
clio freagarach 's a blia an crann-ceusaidh mar
mheadboin gu bhi coimhlionadh nan criochan a
b'f liearr ; eadhoin, fireanachadh agus naomhacliadli.
Cha ruigear a leas a bhi caitheamh nine gu blii
nochdadli a fhreagarachd Giigsamhuil gu bhi ag
ardachadh sith agus aoibhneis anns a bheatha so,
maille ri sonas siorruidh anns a bheatha tlia ri
teachd. Oir gun teagamh, bidh sonas siorruidh
ann an tomhas mor ag eiridh o bhi cuimhneachadh
mar bha e air a ehosnadh ; agus ann a bhi faicinn
an Uain a chaidh a mharbhadh 'n a shuidhe aig
deas laimh an Ti sin a thug thairis e airson na
criche sin. Tha na thugadh cheana fainear, a
nochdadh gu'm bheil crann-ceusaidh Chriosd 'n a
thaisbeauadh giormhor air gliocas do-thuigsinn
Dhe, do bhrigh na deilbh iongantaich a tha ri
fhaicinn ann gu bhi ag ardachadh math an duine,
oho math ri gloir Dhe ; oir is e bu chrioch dha
bhi foillseachadh gloir Dhe, agus deaghghean do
dhaoine,
Anns a cheathramh aite — Tha an cuspair beann-
aichte so mar an ceudna a taisbeanadh gloir cumh-
achd Dhe. Tha so'n a baoth-chainnt neocholtach
leosan do nach aithne Criosd; ach do na creidmhich,
is 6 Criosd air a cheusadh gliocas Dhe agus cumhachd
Dhe (1 Cor. i. 24). Bha ceusadh Chriosd aii' a
mheas leis na h-Iudhaich mar dhearbhadh air
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. 33
easbhiiidheachcl a chiimhachcl. Mar sin, rinn iad
tair airsan a dh'oibrich clio liiigha miorbhuil, gii'ni
fuilingeadh e dlia fein a blii air a chrochadh air
crann. Ach b'e so aim fein, am miorbhuil bu mho
de gach miorbhuil. Dh'fheoraich iad, — Cionmis,
mar shaor e feadhain eile, nach do shaor se e fein ?
Dh'ainmich iad an t-aobhar ged nach tug iad aire
dha. B'e sud an dearbh aobhar nach do shaor se e
fein 's an uair ud, direach, gu'n do shaor e muinntir
eile; gu'n robh e deonach agus comasach air an
saoradh. Bha an t-aobhar leis an robh e air a
cliur thuige gu bhi giulan a chroinn-cheusaidh, 'n a
aobhar ro-chumhachdach ; — " Gras Dhe, cumhachd
Dhe chum slainte " (Rom. i. 16) a deanadh chreut-
airean nuadh, a togail anamaibh o'n bhas. Is e
th'annta so gniomharan uile-chumhachdach. Tha
sinn ullamh gu bhi air ar lionadh le iongantas leis
an taisbeanadh tha an saoghal faicsinneach a toirt
air cumhachd Dhe ; ach tha anam an duine ann a
chruthachadh moran ni's airde agus ni's urramaiche
na'n saoghal. Tha cumhachd a Chruithfhear ann
an gluasad siubhlach lochrain nan speur na chuspair
ioghnaidh dhuinn ; ach tha gluasad anamaibh reus-
anta a dh'ionnsuidh Dhe mar chuspair-talaidh, gu
ro mhor ni's glormhoire na gluasad nan reull a
dh'ionnsuidh na greine : — buaidh na cumhachd
cheudna ; ach buaidh gu ro mhor is airde, is un-am-
aiche agus is buan mhaireannaiche.
Bha lotan Chriosd a reir coslais, nan dearbhadh
air' anmhuinneachd ; ach cha n eil e duillich neart
gun choimeas f haicinn annta. Thigeadh e dhuinn.
a bhreithneachadh-^Ciod e sin leis an robh e air a.
C
òi UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
bhriithadh ì " Bliruthadli e airson ar n-aingidh-
eachd-ne." Tha an sgriobtur 'g an taisbeanadh
dbuinn (Isa. liii) mar eallacb mhor; agus siiine
uile ann ar neochomas, 'n ar luidlte foidhpe, mar
shluagb lucbdaichte le aiugidbeacbd. Ghiulain
Criosd ar peacaidliean agus ar n-anmbuinneachd
'n a cborp fein air a cbrann ; db'iomchair e ar
doilgbiosan ; cba'n iad amhain na doilgbiosan a
dh'fhaodar fhulang leinn anns a bheatba so, acb
na thoill sinn a bbi fulang anns a bhe.atha tha ri
teacbd. Tbugamaid fainear, co a leag an eallach
nd air ; — " Leag an Tigbearna airsan aingidheanbd
gacb aon againn " (Isa. liii. 6). Is matb a dh'f haod-
amaid a radh le Cain, " Tha ar peanas ni's mo na's
comasach dhiiinn a gbiulan," Dh'fhaodta sin a
radh leis gach aon againn fa leth, Ach cha b'iad
peacaidhean aoin a ghiulain e, ach peacaidhean
mhorain, shiagh do-aireamh mar ghaineamh na
fairge; agus peacaidhean gach aon dhiu sin co ionnan
ann an aireamh ris a ghaineamh cheudna. B'e sud
an t-uallach bu truime agiis a b'uamhasaiche a bha
anns an t-saoghal.
Bu leoir cudthrom mallachd an lagha gus an
saoghal a phronnadh gu luaithre. B'amhuil sin a
fhviaradh e leosan a thug a nuas orra fein e anns
an toiseach. 'N uair a mhi-ghnathaich legion do
ainglibh treun an neart, an neart ud a bha aca, an
aghaidh an lagha, chuir mallachd an lagha fodha
iad o neamh nan neamh do'n tslochd gam ghrunnd.
Bha an cudthrom ceudna a chuir fodha na h-ainglibh
ceannairceach, air a bhagar air an duine airson
co-aontachadh leis na h-ainglibh ud. Mu'm b'urr-
UAILL AXX AX CRAXX-CEUSAIDH CHRIOSD. 35
ainn daoine am mallaclid iid a ghiiilan, mu'iii
b'urrainn gacli neacli fa letli a cliuid feiii fhaotainn
dheth ; dli'fheiimadli e, mar gu'm b'eadh, a bhi air
a roinu 'n a earranan do-aireamli. Fad linntean
do-aireamh, bu bbeag dbeth a b'uiTainn a bhi air a
gliiulan leis a chinne-daona. Bhiodh an fhearg
ri teachd, an combnuidh 'n a feivg ri teacbd gu
saogbal nan saogbal ] bbiodb gu bratb, fuigheall neo-
cbriocbnach f hatbasd ri gbiiilan. Is ann aig Criosd
ambain a bba neart gus an t-uallacb nd uile ghiiilan,
ga a ghiulan uile, mar gu'm b'eadh, a dh'aon bheum,
agus 'n a aonar, " Do na sloigh cha robh neach
maille ris." Leagadh ar n-uallach agus ar cuid-
eachadh air neach a bha cumhachdach ; oir bha an
doigh air an do ghiulain e ar n-uallach 'n a thaisb-
eanadh glormhor air a chumhachd, an cumhachd a
b'airde agus a b'urramaiche ; eadhoin cumhachd
tearnaidh.
Tha e fior gu'n deachaidh a bhruthadh fo'n
uallach, ach cha bhiodh sin 'n a ioghnadh leinn na'n
tugamaid fainear uamhas na maoim a thuit air.
Nam bu chomasach dhuinn cudthrom ceartais
shiorruidh a bhreithneachadh, ullamh gu tuiteam le
gairge mar dhealanach air saogbal ain-diadhaidh ; —
agus sealltuinn air a chorp naomh ud 'n a iuidhe
eadar cudthrom na feirge o shuas agus oighreachan
na feirge air an talamh ; — cha chuireadh am
bruthadh ud iongantas oim j cha mho a dheanam-
aid dimeas air. Bu chubhaidh dhuinn a smuaint-
eachadh ciod a thachi-adh na'n tuiteadh an fhearg
ud ni b'isle. Mur bhith gu'n robh i air a glacadh
leis a chuspair ud a chaidh 's an eadaragain, dhean-
36 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
adh i sgrios agiis milleadh air doigh eile. Dh'f hagadh
i an saoghal comhdaichte le dearbbaidhean air diogb-
altacbd ceartais agus feirge naomba Dhia.
Ged bba 'fbeoil naomb air a docbann agiis air a
reiibadb fo'n eallaicb eagalacb ud, cuimbnicbeam-
aid gu'n do gbiubiin e i. An so cbitbear neart
neo-leitbideacb, a giulan an niatbair ud a mbeill-
eadb an saogbal gu luaitbre. Agiis gbiulain e i 'n
a aonar. Cba do leig e leis an roinn bu lugba dhi
dol seacbad air fein. Tba iadsan uile gbabbas
fasgadb fo'n didean bbeannaicbte so, cbo tearuinte
's nacb eil dad aca ri dbeanadb ris an eallaicb fbeirge
so acb ambarc oirre (Eoin iii. 14, 15). Mar deir
an Salmadair — (Salm xci. 7, 8) " Cba tig i am
fagus dboibb ; ambain le'n suilibb seallaidb iad,
agus cbi iad diol nan aingidb." Acb cbi iad i air a
leagadb air an aon cbotbromacb ud. Agus cba'n
eil air fbagail dboibbsan da-rireadb anns a gbnotbucb
so, acb a bbi faicinn tre cbreideamb an cudtbrom a
bba an crocbadb os cionn an cinn cbiontacb ; — agus
mar cbaidb an corp naomb ud a bba gun cbionta
agus gun smal anns an eadaragain. Cbi iad e air
a bbrutbadb gu deistinneacb. Acb is e deireadb a
cbatb a nocbdas co an taobb leis an teid a bbuaidb.
Anns an iomairt eagalaicb ud, tbugadb corp Cbriosd
cbo iosal ris an uaigb. Acb ged tbuiteas am firein,
eiridb e a ris. Is e am bas a bba an iocbdar anns
an iomairt ud (1 Cor. xv. 25). Is e Criosd a tbug
a bbuaidb anns an tuiteam ud, agus lan-cboimblion
e a bbuaidb 'n uair a db'eiricb e. Tba cumbacbd
agus neart gun cboimeas air a tbaisbeanadb ann an
aobbar, ann an run, agus ann an toradb nan lotan ud.
UAILL ANX AN CRANX-CEUSAIDH CHRIOSD. 37
Tha an neart ceuclna ri fhaicinn 'n a ghiulan fo
na lotan, agiis anns a mhodli air an do ghiulain e
iad, mar chi sinn ann an eachdraidli a bhais.
Ghiulain e iad le foighidinn, le truas agus le iochd
ri muinntir eile. Bhruthadh earran ro bheag do
dhoilghiosan Cliriosd an spiorad is treine 's an t-
saoghal gu bas. Clia n eil càil duine comasach air
tombas anabarach do bhron no dh'aoibhneas a
ghiulan. Is leoir aon seacli aon dhiu gu cur as
d'ar beatha nadurra. Bha doilghiosan Chriosd uile
gu leir gun choimeas, ach bha 'neart lan-fhoghaint-
eacb air an son.
Tha na nithibh so a nochdadh cho amaideach 's a
tha e, a bhi 'g altrum beachdan iosal no suarach a
thaobb lotan an Fhir-shaoraidh. Air dhoibh a bhi
do na li-Iudhaich 'n an ceap-tuislidh, agus do na
Greugaich 'n an amaideachd, agus do bhrigh gu'm
bheil moran do Chriosduidhean aideachail air nach
eil iad ri drughadh iomchuidh, tha e feumail dhuinn
beachdachadh orra beagan ni's sonruichte.
Tha an sgiiobtur a cur an iomlain de irioslachadli
Chriosd far comhair mar aon ghniomh mor, leis an
tug e buaidh air naimhdean Dhe agus dhaoine, agus
tre an do shuidhich e rioghachd ghlormhor agus
bu an-mhaireannach.
Tha na Faidhean, agus gu h-araidh an Salmadair,
a labhairt uiread mu Chriosd mar ghaisgeach
cumhachdacb, d'an robh a naimhdean gu bhi air an
deanadh 'n an stol-cbos, is gu'm bheil na h-Iudhach
eadhoin fathast a cumail a macli gu'm bheil am
Messiah-san gu bhi'n a phrionnsa aimsireil ro-
chumhachdach, 'n a fhear-cogaidh mor ; a chios-
38 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
naicheas a naimhdean le teine agus le claiclheamh,
agus leis am" bi iadsan air an togail suas os cionn
uile fliineaclian na talmliainn, Mur biodh iad air
an dalladh le uabhar, agus le gradh do nitliibh
talmliaidh, b'fhurasda dlioibh fliaicinn gu'm blieil
an cliu tha na faidhean a toirt air, tuilleadh is ard
gu blii ail- a thnigsiini ann an seadli clio iosal ri
am beach dsan da thaobli. Cliithear so gu soilleir
le geaiT-sliealladli a gliabhail orra, a nocbdas aig an
ani cheudna, gloir a ghniomli mhoir sin mu'n robli
sinn a labhairt clieana, le bbi taisbeanadli meudaclid
na h-innleaclid ud, agus na toraidhea^ a tliug i mach.
Tha na faidhean gu trie a labhairt air mhodh
sonruichte mu'n Mhessiah mar Righ mor, — ainm
anns am bheil a mhoralachd thalmhaidh is ro-airde
air a chiallachadh. Bha lamh Philait air a h-ard-
riaghladh gii bhi sgriobhadh an tiodail urramaich
ud, eadlioin air a chrann-cheusaidh. Tha gloir na
rioghachd a bha gu bhi air a cur suas leis, air a cur
fa'r comb air ann an cainnt ro-oirdhearc leis an
fhaidh Daniel (ii. 35-45), agus a ris anns an (vii.
13, 14) — " Chunnaic mi ann an aislingibh na h-
oidhche, agus feuch thainig neach cosmhuil ri Mac
an duine, le neulaibh neamh, agus thainig e chum
Aosda nan laithean, agus thug iad e dluth 'na
lathair. Agus thugadh dha nachdranachd, agus
gloir, agus rioghachd, a chum gu'n tugadh na h-
uile shluagh, chinneacha, agus theanganna, seirbheis
dha : 'nachdranachd, is nachdranachd shiorruidh i,
nach siubhail thairis, agus a rioghachd, cha sgriosar
i." An so tha taisbeanaidhean beothail air morachd
gun choimeas ; — rioghachd shiorruidh gu bhi air a
UAILL ANN AN CRANN CEUSAIDH CHRIOSD. 39
suidlieachadli, grabaidhean laidir gu bhi air an toirt
as an rathad, naimhdean cumliachdacli gu bhi air
an ciosnachadh.
Tlia e feumail anns a cheud aite a thoirt fainear
mor-chudtlirom nile-clioitchioiin an tionnsgnaidh so.
Cha robh pairt sam bitb de'n cliruitheacbd caoin-
shnarach mu' tbimchioil. Blia gloir a Cbruitb-
fhear gu bhi air a h-ard-fhoillseachadh ; — tri
pearsaibh na Diadhachd gu bhi air an taisbeanadh
gu ro-ghlormhor ; buadhan na Diadhachd gu bhi
air an ardachadh ; slighibh agus oibribh Dhe gu
bhi air an onorachadh. Bha an talamh gu bhi air
a shaoradh, ifrinn gu bhi air a claoidh, neamh gu
bhi air a ceannach, an lagh gu bhi air ardachadh
agus air a dhaingneachadh (Isa. xlii. 21). larrtasan
an lagha gu bhi air an coilionadh ; a mhallachdan gu
bhi air an giulan. Mar so bha an lagh gu bhi air
a riarachadh, an t-aingidh a bhrist e gu bhi air a
thearnadh, a bhuaireadair agus 'fhear-casaid gu bhi
air a chur air theicheadh. Bha ceann na seann
nathrach gu bhi air a bhruthadli j 'oibribh gu bhi
air an sgrios. Bha arduachdaranna agus cumh-
achdan an dorchadais gu bhi air an creachadh le
buaidh-chaithream thairis orra (Col. ii. 15). Bha
cionfath ùr airson Aleluia shiorruidh gu bhi air
fhaotainn le uachdaranna agus chumhachdan
neamh, agus cuideachd ùr gu bhi 'g an seinn comhla
riu. Bha na h-aingiibh a thuit gu bhi call an
seann iochdarain, agus na h-ainglibh naomha gu
luchd-comh-bhaile ura a chur ri'n aireamh. Cha'n
ioghnadh e bhi air a radh-gu'r h-e so a bha deanadh
neamh nuadh agus talamh nuadh ; bha eadhoin
40 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
aghaidh ifrinn gu bhi air a h-atharracliadli. Gii
cinnteach clia bu cbomasach tionnsgnadli 'bu mho
na so a dheilbh.
Agus mar is mo a bheachdaicheas sinn air 'na
mheudaclid fein, is ami is mo clii sinn do mheudachd
a chatli tre an robh e air a choilionadh.
Oir amis an dara aite, mar bha an tionnsgnadli
iiior, bha gach iillachadh a bh'air a dheanadh air a
shon, ro-sholuimte. Is aim air an talarah a bha e
gu bhi air a dheanadh. Is aim aig an talamh a bha
sar-ghnothuch ris; agiis bha e air ullachadh gu
soluimte air a shon. Is e so a chitliear anns 's na
freasdalan a thainig air thoiseach air, rinn iad an
saoghal freagarach airson an tionnsgnaidh mhoir a
bha gu tachairt ann an lauachd-na-h-aimsir. Na'm
faicte leinn gu soilleir an t-iomlan do shlabhruidh
nam freasdalan ud, chite an t-aomadh a bha aca uile
'g a ionnsuidh mar an ceanii-uidhe ; agus mar a
chuidich iad onoir a chur air ; no mar bu chubhaidh
a radh-mar chuir an tioimsgnadh ud an onoir a
b'airde orrasan. Tha an fhaistneachd a chaidh
ainmeachadh ann an Daniel, a bharr air feadhain
eile, 'n an samplair air so. Tha iad a nochdadh
mar bha gach mor-chaochladh agus buaireas ceann-
airceach a thachair anns an t-saoghal fhineachail a
frithealadh do'n tionnsgnadh so, agus gu sonruichte,
eirigh-suas nan ceithir rioghachdan a th'air an
toirt fa'r comhair ann am bruadar Nebuchadnesar.
Fhritheil agus chuidich eirigh-suas agus dol sios nan
rioghachdan ud, togail suas na rioghachd so nach bi
gu brath air a tilgeadh bun os ceann. ,
Cha leir dhuinne ach ro-bheag do shabhruidh an
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHKIOSD. 41
Fhreasdail ; agus eadhoin am beagan sin gu gle
dhorcha. Ach is liach e-ma-dh'fhaodte, tlioirt fain-
ear gu h-aithghearr ; — gu'r li-ann o'n Ear a tliainig
rioghaclidan mora gus an lar do'n t-saoghal — O na
h-Asirianaich agus o na Persianaich a dh'ionnsuidh
nan Greugach agus nan Romhanach. Blaa so 'na
mheadlioin air caii'deas agus comli-chaidreamh
fhosgladh suas eadar caochladh fhineachan an
t-saoghail, o eirigh gu luidhe na greine. Bha an
rioghachd a tli'air a samlilachadh leis a chloich air
a gearradli a mach as an t-sliabh, gu ruigheachd
orra le cheile (Dan. ii. 34, 35).
Ciod air bith barail a dh'fhaodas sinn altrum
mu'n chuis so, is ni dearbhta e, nam bu leir dhuinn
mar bha ruintean an fhreasdail aii- am fosgladh
suas, chite leinn gu'n robh na h-atharraichean mora
ud a toirt mu'n cuairt "lanachd nam aimsirean," —
agus ag ullachadh an t-saoghail anns gach doigh a
bu fhreagaraiche airson teachd an Fhir-shaoraidh.
Bha iad sud uile a deanadh suas cuid do an
uUachaidh a th'againn far comhair, ach cha robh
annta ach cuid dheth ; oir bha gach iobairt a bha
air an iobradh gach maduinn agus feasgar re ioma
linn 'n an ullachadh air a shon, agus 'n an samh-
laidhean air. Faodar an ni ceudna radh a thaobh
gach sgail agus samhladh eile bharr orra. Fad
cheithir mile bliadhna, bha suil fhadalach aig
eaglais Dhe ri saorsa an Tighearna, — bha i faotainn
ùrachaidh anns na h-iobairtean leis an robh an
t-saorsa ud air a roimhshamhlachadh. Bha an
iobaii-tean fein eadhoin aig na Cinnich. Chaill iad
le an aingidheachd beul-aithris an fhior chreidimh
42 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
agus a Mliessiah, a thainig a nuas o Noah. Gidli-
eadh bha e air ordiichadh leis an f lireasdal, nacli do
chaill iad deasghnath an aoraidh gu tur. Tlia
aobhar a blii ag aideachadh freasdal sonraichte ann
an cumail suas beul-aithris a tliaobli an ni so; oir
as eugais, cionnus a thigeadh e ann an cinn dhaoine,
a bbi deanadh seirblieis d'an diathan le bhi ag
iobradh an ainmhidliean ^ Bha e feumail nach
biodh an saoghal tur-aineolach air rud-eigin do
bhreithneachadh mu thimchioll iobairtean. Bha
suil aig a bhi cur an neochiontaich an aite a
chiontaich, ris an iobairt mhoir leis an robh gach
iobairt eile gii bhi air an cur air chul. Bha faist-
neachd nam faidhean feadh chaochladh linntean o
Mhaois gu Malachi mar an ceudna 'n an ullachadh
airson an tionnsgnaidh mhoh- so. Fa dheoidh,
dh'eirich Eoin Baiste mar an reull-mhaidne, teachd-
aire na h-ur-mhaidne o na h-ardaibh. Bi a dhreuchd-
san gu sonruichte, slighe an Tighearna ullachadh
air thoiseach air. Bha teisteas nam faidhean
soilleir; — chunnaic na h-Iudhaich gu'n robh an
t-am am fagus ; — bha ard-dhuil aca ris ; ni air an
do ghabhadh fath le iomadh Messiah breige. Cha
b'iad na h-Iudhaich amhain, aig an robh suil ri
teachd neach gun choimeas ann am moralachd mu'n
am ud, bha na Cinnich do'n bheachd cheudna ma-
dh-fhaodte o'n iomradh a bhi iad a cluinntinn uime
o na h-Iudhaich.
Tha na nithe so, a bharr air ioma ni eile,
a taisbeanadli an ullachaidh glilormhoir agus a
ghreadhnachais a thainig air thoiseach air an obair
mhor so, mu'm bheil sinn a labhairt.
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. 43
Acli amis an treas' aite — Faodaidh e, ma — dli-
fhaodta, blii air a mlieas le ciiid 'na ni iongantacli,
a thaobh gniomli airson an robh a leitliid do mlior
— ullachadh air a dlieanadh, gu'm biodh cho beag
aire air a thoirt dha'n uair a thachair e. Gu bhi
labhairt gu h-eagiiaidli, cba robh cliuis mar sin.
Cha tug daoine dall agus aineolach mor aire dha,
gun teagamh, — bha sin air a roimli-innseadh. Ach
bba e air a thoirt gu bull air raon so-f haicsinneach
agus ro-urramacli ; — Blia a chruitlieachd uile, ann
an seadli, 'na suil-fliianuis air. Tha an sgriobtur a
teagasg dhuinn gu seadhail, beachdachadh air so,
agus gu sonruichte, air arduachdranaibli agus
cliumhachdan ann an ionadan neamhaidh mar
luchd-amhairc fliuracliail air an obair glilornihor so.
Faodaidh sinn so a thuigsinn o chaochladh earranan
do'n sgi'iobtur, a bharr air (Eph. iil 10) far am
bheil e air a radh gu'n robh gliocas eugsamhail Dhe
gu bhi air a dheanadh aithnichte dhoibh leis an
eaglais.
Sheinn reulltan na maidne le aoibhneas, agus
rinn mic Dhe gairdeachas le cheile aig am a cheud
chruthachaidh (lob xxxviii. 7). Ach an so bha
cruthachadh nuadh 'na aobhar orain ; sealladh a bha
gu mor ni b'iongantaiche na'n seann chruthachadh.
Anns a cheud chruthachadh thaisbein Mac Dhe e
fein ann an cruth Dhe ; ach a nis bha e gu bhi ag
obair ann an cruth iosal seirbheisich ; ach cha be
sud a chuid a b'isle dheth : Bha e nis gu fulang ann
an cruth fear-drochbheart ; am breitheamh ann an
cruth ciontaich ; an lagh-thabhartair ami an cruth
reubalaich.
44 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
Cha robh a chmitheaclid acli 'na li-ionad-taisb-
eanaidh suarach airson gniomh cho mor. Cha robh
na creiitairean a b'aird-inbhiche innte ach 'ii am
breitheamhna neo-fhiiighail air a leithid sud do
ghniomh do-thuigsinn ! B'i ard-ghloir na h-oibre
gu'n robh i taitneach do'n Ti neochriochnach sin
a runaich i ; gu'n tug i Ian riarachadh dhasan a
dh'ordviich gn'm biodh i air a coimhlionadh.
Ach d'ar taobh-ne, do bhrigh meud na buaidh a
tha aig eiseimpleir air ar nadur, faodaidh e bhi
feumail dhiiinn beachdachadh air a mhor-shliiagh
iirramach a bha'n an luchd-amhairc air a ghniomh
so, leis an robh iad air an lionadh le iongantas ;
agus an t-ard-urram leis an robh sloigh na neamhan
a beachdachadh air gniomh air an d'rinn an saoghal
a leithid do dhimeas, Bn shealladh mor e, — cuid-
eachd ghlormhor ! mar ghainneamh na fairge ann
an aireamh. Anns an sgriobtur, goirear Diathan
ri ainglibh an coimeas ri daoine. Cha'n eil breith-
neachadh againne air an gloir, a leag faidhean ris an
lar ann an riochd mharbh, le eagal, gloir leis an
robh Abstol aii- a bhuaireadh gu iodhol aoraidh.
Ach gidheadh, Anuairtha an ceud ghin air a thoirt
a steach do'n t-saoghal (Eabh. i. 6 ; Salm xcvii. 7),
tha 6 air aithneadh dhoibh so, eadhoin do na
Diathan so uile, aoradh a dheanadh dha. Is e an
earran do'n sgriobtur anns am bheil ainglibh air an
gairm 'n an Diathan, an dearbh earran sin anns am
bheil e air aithneadh dlioibh aoradh a dheanadh do
Chriosd. Agus a reir an Abstoil cheudna (Eabh.
i, 6), b'e an t-am sonruichte 's an robh e gus a ghloir
so f haotainn o f heachd neamh, an dearbh am anus
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. 45
an robli a gliloir gu bhi air a folacli o luchcl aiteach-
aidh na tamhainn. Tha e soilleir gu'n robh iad 'n
an liichd amhairc air gacb ni rinn e anns an staid
sin ; agus gnn teagamh, bha iad nan luchd amhairc
dhurachdacli. Mar gu'm b'ann, le " muinealan
sinte mach " a miann-blieachdacliadh air na nithibK
ud (1 Pead. i. 12). Cha b'urrainn iad a bhi'n an
liichd amhairc neo-shiiimeil : oir ann an caochladh
sheadhan, bha comh-roinn aca anns na nithibh so.
Cha robh iadsan mar bha sinne, ann am feum air
tearnadh ; ach bha ar tearnadh-ne 'na aobhar aiteis
dhoibhsan. Bha gradh aca do Chriosd agiis d'a
phobull ; — uime sin, thug an gradh sin comh-roinn
dhoibh ann an gloir Chriosd, agus ann an tearnadh
a phobuill. Is e na's aithne dhuinne mu'n obair
agus mu'n dreuchd, mar thuirt Luther " Gu'm bheil
iad a seinn air neamh, agus a frithealadh air an
talamh." Fhuair iad 'n ar saorsa-ne mathair-aobhair
do'n da chuid : Sheinn iad le aoibhneas aig toiseach
oibreachadh a rnach ar slainte aig breth Chriosd
(Luc. ii. 13). Roimh-laimh, chaidh iad le aoibhneas
a dh'ionnsuidh nam faidhean, agus a dh-ionnsuidh
na h-oigh Muire, le teachdaireachd mu'n t-slainte so.
Bheathaich iad Criosd anns an fhasach. Fhritheil
iad dha'n a chruaidh-ghleachd, agus aig 'aiseirigh,
agus chum iad cuideachd ris 'n a dhol suas gu gloir.
Bheachdaich iad le dian-aire ann am tim air na
nithibh so a bhios air chuimhne fad na siorruidh-
eachd ; agus air a ghniomh ud a rinneadh air an
talamh, a bha gu bhi'n a cheann-fàth air Aleluia
shiorruidh anns na neamhan.
Air an aobhar sin, cha choir gu'n lughdaicheadh
46 UAILL ANN AX CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
an climeas a rinn daoine mora na talmhainn air an
obair so, an t-ard-urram is cnbhaidh dhuinne bhi
againn oirre. Cha robb iadsan acli dall, aineolach,
graisgeil, an coimeas ris na cumbachdaibh agus na
b-ard-uachdaranaclidaibli a dh'ainmicli sinn, agus a
dh'amhairc oirre le mor urram agus le iongantas.
Clia mhi-cbliu air gniomli oirdliearc sam bith, e bhi
suarach ann am beachd dhaoine aineolacb aig nach
eil tuigse d'a tliaobli. Bha e air a tlinigsinn le ard-
naclidaranachda nan neamhan, agus cliuir iad ard-
niTam air.
Ni mo bha ard-iiachdaranachda agus cumhachdan
an dorchaideas tur-aineolach nime. Cha bn choir
gu'm biodh an eiseimpleir-san 'na riaghailt dhuinne.
An sealladh ud a bha dhoibhsan 'n a dholas, bu
choir gu'm biodh e dhuinne 'na ard-aoibhneas. B'e
run am feall-chomhairlean-sa, na'm b'urrainn iad,
an talamh a dheanadh na mhor-roinn do ifrinn.
Chuala iad mu'n chomhairle ghlormhor a bha air
a suidheachadh 'n an aghaidh, agus bha gach teachd-
aireachd mu 'timchioll 'n a chulaidh eagail dhoibh ;
a irso amharc oirre, chunnaic iad am feall-chomh-
airlean fein, ceum air cheum, air an tilgeadh bun
OS ceann ; — agus tionnsgnaidhean trocair neo-
chriochnach a buadhachadh.
Mar sin, bha uile-luchd aiteachaidh na cruith-
eachd a beach dachadh gu durachdach air an obair
ghlormhor so. Bha neamh, le aoibhneas, agus ifrinn
le uamhas, ag amharc air ceann-criche tionnsgnaidh
a bha air a dheilbh o shiorruidheachd ; — ris an
robh suil o thuiteam an duine ; agus a bhios air
a chliuthachadh troi' linntibh na siorruidheachd.
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD, 4/
Tha againn mar so far comhair, — caochladli
iiithibli a tha taisbeanadh gloir na h-obair air am
bheil sinn a beachdachadh ; Amis a cheud aite, An
tionnsgnadh e fein,'n af heumalachd uile-choitchionn
agiis cliudthromacli ; Anns an dara aite, An t-
uUacbadh, 'n a sboluimteachd neo-cbriochnacli ;
Anns an treas aite, A cbuideaclid ard-urramacli
do liichd amhairc a bba beaclidachadh. air gu
duracbdacli.
A thaobli a ghniomh, no an tionnsgnaidh ud —
Anns a cheathramh aite, — Tha e soilleir gii'r ni e
tha OS ceann teangaibh dhaoine. Cha'n eil teang-
aibh dhaoine foghainteach airson ni a tha os cionn
smuaintibh ainglibh. Cha'n eil iadsan ach a
miannachadh a bhi beachdachadb air ; cha d'rainig
iad f hathast air Ian shealladh f haotainn air. Is e
sin anns am bi iad air an cleachdadh fad na
siorruidheachd, Faodaidh daoine bhi labhairt agus
a sgriobhadh uime, ach cha'n ann gu a lan-chur an
ceill, ach gu bhi gu h-araidh ag innseadh nach gabh
e cur an ceill. Faodaidh iad sgriobhadh uime ; ach
na'n cuirte an ceill an t-iomlan d'a ghloir, cha
chumadh an saoghal na bhiodh do leabhraichean air
an sgriobhadh uime (Eoin xxi. 25). Faodaidh sinn
labhairt uime ; ach is e na tha'n ar comas a radh
d'a thaobh, gu'm bheil e dol thar labhairt; agus
gu'r h-e na's urrainn sinn a dh'eolas f haotainn uime,
gu'm bheil e os cionn gach uile eolais. Is e an
neach ud a rinn an obair so, d'an comasach da-
rireadh a cur an ceill. Is e an Ti a dheilbh i, d'an
comasach sar-luaidh a dheanadh oirre.' Is e esan
amhainn d'an aithne an obair. Cha'n aithne do
48 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
neach sam bith an t-Athair ach do'n Mhac, agus
dhasan da'n aill leis a Mhac fhoillseachadh. Is
ann uaithesaii amhain bu choir dhuinn an t-eolas so
iarraidh (Eph. i. 17). Na gheibhear dheth anns a
bheatha so, cha bhi e ach an cuid (1 Cor, xiii. 9),
ach tha e g'ar treorachadh chum an aite sin anns
am faighear e 'na iomlanachd. An so tha sinn a
smuainteachadh agus a h\bhairt mar leanabaibh ;
gidheadh cha'n f haod sinn dearmad a dheanadh air
smuainteachadh no air labhairt uime ; — As eugais a
bhi beaclidachadh air, tha ar smuaintean air bheag
sta, mur faighear sinn ga mholadh, tha ar cainnt
gun fheum. Mur bhi a daimh ris a chuspair so,
cha'n eil anns a chuid eile a dh'eachdraidh an
t-saoghail, ach eachdraidh air faoineis agus air mi-
riaghailt — bruadaran, ceo, agus breisleach-eanchainn
dhaoine. Cha'n aithne dhuinn e ach ro bheag do'n
obair mhor so ; ach tha eadhoin am beagan sin neo-
choimeasach, a dol thar gach uile eolais ; tha gach
ni talmhaidh eile 'n an call agus 'n an aolach an
coimeas rithe (Phil. iii. 8-11). Is e na's comasach
dhuinn a dheanadh, maille ris na h-ainglibh, a bhi
miannachadh beachdachadh air na nithibh so ; agus
bu choir dhuinn na h-iarrtasan sin a chur suas ris
an Ti sin a tha comasach air an riarachadh — " Gu'n
dealraicheadh e'n ar cridheachan, a thoirt, dhuinn
solus eolais gloir Dhe ann an gnuis losa Criosd
(2 Cor. iv. 6).
Is i gloir Dhe fior chuspair an eolais so ; — agus
is e solus a dealradh o Dhia, am meadhoin tre am
faighear e;-^agus is iad ar cridheachan an t-aite
anns am bheil e dealrachadh, Tha sinn, uime sin,
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. 49
gii bhi ag iarraidh soluis o'n Ti sin is e fein an solus.
Ach cha'n fhaod ar 'n urnnigliean a bhi dh'easbhiiidh
meadhoinaibh eile ; gii sonruichte, an cnuasacli sin
tlia Pol a moladh do Tliimoteus (1 Tim. iv. 15).
Bii choir dhuinn smiiainteachadh air na nithibli
so, agiis sinn fein a thoirt suas gn tur dhoibh.
Agus bii choir d'ar smiiainteachadh a bhi cho
beothail, agus cho deonach air sealladh fhaotainn
do'n chuspair so tha far comhair, agiis is comasach
dhoibh a bhith.
Ach cha'n ami le neart mac-meamna a gheibh
an t-anam buanachd amis a chleachdadh so, ach le
suilean na tuige bhi air an soillseachadh (Eph. i. 18).
Tha luch deanaidh, agus luchd aoraidh iomh-
aighean a gabhail os laimh ar cuideachadh anns
an ni so, le dealbhan a chur fa chomhair ar suilean
corporra. Ach cha'n i suil a chuirp, no neart ar
mac-meamna, ach suil a chreidimh, d'an comasach
beachdan fior agus breithneachadh ceart a thoirt
air a chuspair so (2 Cor. v. 16).
Faodaidh daoine dealbhan a tharruing air fulang-
ais Chriosd o'n leth a muigh, ach cha'n urrainn iad
dealbh-tharruing a dheanadh do'n airidheachd o'n
leth a muigh o'm bheil buaidh fhulangasaibh a
sruthadh ; — a ghloir a tha ann fein, agus a
mhaitheas dhuinne. Faodaidh daoine dealbh a
dheanadh de neach air a cheusadh ; ach ciamar is
urrainn an dealbh sin eadardhealachadh a chur
eadar an Slanuighear agus na gadaichean a bha
air gach taobh dheth? Faodar a lamhan agus a
chosan a tharruing, mar bha iad air an sparradh
ris a chrann-cheusaidh ; ach co is urrainn na
D
50 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
lamlian ud a thamiing mar bu ghnatli leo bhi
sinte mach gii furtaclid a dbeanadh air lucbd-
ambghair, agus gu bbi leigbeas nan euslan; agus
na cosan ud a bba sior dbol mu'n cuairt a dbeanadh
maith Ì no mar tba e nis a leigbeas tuilleadb
eucailean, agus ri barracbd maitb na bba e riamli
roimbe Ì Faodar dealbb a tbarruing air coslas
'fbulangasaibb o'n letb a muigb ; acb co tbair'neas
dealbb an seirbbe o'n letb a stigb, no na b-aobbaran
neo-fbaicsinneacb o'n d'eiricb iad Ì Faodar dealbb
a cbroinn-cbeusaidb a tbarruing, acb co tbaii-n'eas
dealbb mallacbd an lagba, a rinn an crann ud 'n
a cbrann mallaicbte. Faodar deajbb Cbriosd a
tbarruing, a giulan a cbroinn-cbeusaidb suas gu
Calbbari, acb co is urrainn a tbarruing a giulan
pbeacanna mboran ? Faodaidb sinn luaidb a
dbeanadb air na tairnean leis an robb a cborp
naomb air a reubadb ; acb co is urrainn luaidb a
dbeanadb air ceartas siorruidb a reubadb 'fbeola
agus a spioraid le cbeile Ì Faodaidb sinn luaidb
air sleagli an t-saigbdeir, acb co ni luaidb air
saigbdean an Uile-cbumbacbdaicb ; — an cupan do
fbion geur a cbuireadb ri bbilean, acb co ni luaidb
air cupan na feirge dbol e gu 'gbrunnd Ì Faodaidb
sinn luaidb air fanoid nan ludbacb, acb co ni
luaidb air folacb gnuise an Uile-cbimibacbdaicb a
treigsinn a Mbic fein, cbum 's nacb treigeadb esan
gu siorruidb, sinne bba'n ar naimbdean dba.
Tba na doilgbiosan a db'fbuiling e, agus na
beannacbdan a cbeannaicb e leo, co-ionnan do-luaidb
le cbeile. Ged db'fbaodamaid luaidb air a lamban
agus air a cbosan mar bba iad air am brutbadb
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. 51
agus air an reubadh, co is urrainn a cliiir an ceill
mar ghlac e, mar gu'm b'eadh, — 'n a aon laimh —
mor-aireamh a dh'-anamaibli a bha an impis dol
fodha ann an sgrios, agus 'n a laimli eile+oighreachd
shioiTuidh ri bhuileacliadli orra? No cionniis a
bliruthadh ceann na seann nathracb leis na cosan
lid, agus a slialtair iad air a bbas, air ifrinn,
agus air a pbeacadh is ughdair dhoibb le cheile Ì
Faodaidh sinn luaidli air an fbuil a srutbadli o
'cliorp, acli CO ni luaidh air na li-uisgeacban beo
tlia tigbinn a macb o'n tobar cbeudna, cuantaibh do
bbeannacbdan spioradail agus siorruidh. Faodar
dealbb a tliarruing a thaisbeanas an fbuil ud a
combdacb a cbuirp fein, ach co is urrainn a cur
ann an dealbb, mar tba anamaibb muinntir eile
air an cratbglanadb leatba — seadh, " a cratbadli
moran cbinneacb." Faodaidh sinn an crun sgitbicb
a tbarruing, ach co is urrainn an crun gloii^e
oheannaich e a thaisbeanadh ann an dealbb Ì
Bu shona dhuinne, na'm biocUi aig ar creideamh
sealladh cho beothail do'n chuspair so, 's a th'aig
ar mac-meamna gu trie do chuspairean eile nach
hu ainmeachadh an coimeas ris. An sin chith-
eamaid ann an gnuis eug-neulach ar Slanuighear,
buaidh-thalaidh is cumhachdaiche na th'anns na
cuspairean is oirdheirce th'anns an t-saoghal. A
dh'aindeoin tuar neulach a bhais, chitheamaid a
leithid do ghloir bharr-mhaiseach arms a chuspair
so, 's a dheanadh uile-ghloir an t-saoghail neo-
bhlasda dhuinn. An sud, chitheamaid gun teagamh
gruaini eagalach ceartais ; cha'n ann ruinne, ach
r'ar naimhdean, ar mortairean, eadhoin, ar peac-
02 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
aidhean. Tha an crann-ceusaidh a taisbeanadh
truacantas Chriosd r'a mhortairean fein, ach
cha'n eil truacantas sam bith air a nocbdadli do
ar moi*tairean-ne. Air an aobhar sin, faodaidh
sinn moralachd ceartais shiorruidh fhaicinn air a
cliomh-mlieasgachadh le caomhalachd triiacantais
neochriochnach.
Truacantas neoclirioclinacli ! gu deimhin is cuspair
sin is fiach amharc air, gu h-araidh le creutairean
a tha ann an cunnart agus ann an eigin.
Anns a chrann-clieusaidh, tha am bas da-rireadh
air a thaisbeanadh gu statail mar fhear-casgraidh ;
— ach air a thaisbeanadh mar an ceudna le 'ghath
air a thoirt naithe d'ar taobh-ne. Anns a
chrann nd, faodar a chluinntinn, an ceol is binne
's an t-saoghal le peacach air a dhusgadh ; — an
fhuil a tha labhairt sithe, a tha labhairt nithe is
fearr na fuil Abeil ; — an guth is binne agus is
airde 's an t-saoghal, — ni's airde na tairneanach
Shinai. Tha guth a chroinn-cheusaidh a ruigh-
eachd neamh agus na talmhainn ; — a tagradh ri
Dia as leth dhaoine, agus a cur impidh air daoine
bhi reidh ri Dia ; — a labhairt nan nithe is solasaiche
agus is freagaraiche a th'anns an t-saoghal, do
chreutairean ann an cunnarfc agus ann aw' eigin, —
a labhairt saorsa agus fuasglaidh.
Do gach caochladh seallaidh a ghabhas sinn air
an obair ghlormhor so, is e an sealladh is freag-
araiche, sealltuinn oirre mar am fuasgladh is mo a
bha no bhitheas. Cha'n eil fuasglaidhean comh-
arraichte eile a rinneadh air pobull Dhe, ach 'n am
faileasan agus 'n an samhlaidhean oiiTe. Bha
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. 53
Maois, losua, Daibhidli agus Serubbabel 'n an
samhlaidhean air an losua mhor so. A reir ainme,
mar sin tha e ; — losa — Fearsaoraidli.
Amis a cheud aite — Tha aireamh na muinntir
sliaorta a taisbeanadh gu'm bheil gloir na saorsa
neo-choimeasach ; cha robh ach aon chinneach air
an saoradh le Maois, ged bha an saorsa da-rireadli
'n a saorsa glilormhor, a thug fuasgladh anns a
cheud dol a mach do Shea-ceud mile, agus aig a
cheann mu dheireadh do aii-eamh 'bu mho gu ro
mhor. Ach tha an t-saorsa so moran ni's farsuinge.
Tha an t-Abstol Eoin a luaidh air a mhuinntir
shaorta mar shluagh mor nach comasach do neach
sam bith aireamh, do na h-uile chinnich agus
threubhan, agus shluaghaibh agus theangaibh (Tais.
vu. 9).
A71ÌIS an dara aite — Tha gloir neo-choimeasach
na saorsa so air a taisbeanadh, cha'n ann amhain
ann an aireamh na muinntir shaorta, ach mar an
ceudna, ann an nadur na saorsa. Cha b'e cuh-p
dhaoine a mhain a bha air an saoradh leis, ach
anamaibh neo-bhasmhor ; — ni's luachmhoire na an
saoghal (Mat. xvi. 26). Cha'n ann o dhaorsa mar
dhaorsa na h-Eiphit, ach o dhaorsa cho fada os a
cionn, 's a tha truaighe shiorruidh os cionn saruch-
adh tiomail corporra ; air chor 's nach eil coimeas
do thruaighe na staid o 'm bheil iad air an saoradh,
ach sonas na staid a dh'ionnsuidh am bheil iad air
an toirt air an ais.
Amis an treasamh aite — Cha chubhaidh dhuinn
an stri a rinneadh an aghaidh na saorsa so a
dhichuimhneachadh, oir is e a bh'ami, a chomhstri
54 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
bu mlio a ghabhadh deanadli an agliaidb deagh
obair sam bitli. Tha an t-Abstol (Eph. vi. 12) a
teagasg dhuinn, — " gleachd fola agus feola" a mheas
ni's suaraiche na "gleachd arduachdranna, agus
chumliaolidan, no aingidbeacbd spioradail ann an
ionadaibh arda." Tha an Diabhul air a shloinneadh
mar " dhia an t-saoghail so (2 Cor. iv. 4), agus e
fein agus a chuid ainglibh, mar " riaghlairibh
dorchadais an t-saoghail so." A mach o chearna
bheag do ludea, f huair iad fad ioma linn, tighearnas
thairis air an t-saoghal le lan-deoin a luchd-aiteach-
aidh. Fhuair iad a mach gu'n robh daoine, cha'n e
amhain so-lubadh, aeh mar an ceudna, riaraichte
le'n slabhruidhean agus toilichte leis an daorsa
anns an robh iad. Ach chuala iad mu'n ionnsuidh
mhisneachail leis an do runaich Priomh-chumhachd
agus Trocair tighinn a mach an aghaidh an tigh-
earnais. Chuala iad gu'n do runaicheadh gu'm
biodh an cinn air am bruthadh, an uachdranachd
air a tilgeadh bun os ceami, agus gu'n eireadh an
traillean ann an ceannairc 'n an aghaidh. Le
cleachdadh fada dh'fhas iad teoma ann an inn-
leachdan sgriosach ; agus le soirbheachadh fada
dh'fhas iad muinghinneach. Dh'eignich am mirun
iad gu buanachadh anns an stri, ciod air bith
cunnart a dh'f haodadh tighinn 'n a lorg. Mar bha
an t-saorsa ud a chaidh a dheilbh, gun teagamh
sam bith, aithnichte dhoibh, agus mar a lion comh-
arraidhean a teachd iad le eagal, rinn iad gach
ullachadh a bha'n an comas airson cur 'n a
h-aghaidh ; chruinnich iad am feachd uile ; chleachd
iad an uile sheoltachd, agus air do na h-uile ni bhi
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. 55
anns a mlieidli, thug iad an oicUiearp dheireannach
ann an cruaidh-cliomhrag leis am biodli a chuis air
a cur an dara taobh. Dh'armaich iad gach inneal
freagarach, chuir iad gacli innleachd chogaidli airson
sgi'ios spioradail ann an cleaclidadh ; — buairidliean,
geur-leanmliuinn, ainneart, culcliaineadli, ceilg,
Criosdan breige, agiis an leithide sin,
Thaisbeanadh an neacli iid a blia'n a namhaid
dhoibh, ann an cruth nacli robb a reir coslais 'n a
cbulaidh eagail ; clia b'ann ambain mar dhuine,
ach mar neacli air a " dhimeas leis an t-sluagL,"
— air a mheas, cba b'ann mar dhuine, ach mar
chnuimh (Salm xii. 6). Ach rinn sud a chuis ni
bu ghlormhoire.
Bu shealladh e bha airidh air ard-ioghnadh
urramach na cruitheachd, a bhi faicinn a Ghalileich
thaireil ud a tionndadh uile innleachdan cogaidh
na h-ifrionn air an ais 'n a h-aghaidh fein ; a bhi
faicinn neach ann an coslas Mhic an duine, a
spionadh iuchraichean ifrinn a laimh an diabhuil ;
a bhi ga f haicinn ag amladh riaghlairean dorchadais
'n an liontan fein, agus a toirt orra bhi tur-mhill-
eadh an ruintean le an cuilbheartan fein. Dli'aom
iad aon d'a dheisciobuil gu Esan a bhrath, agus
aon eile gu 'aicheadh ; thug iad air na h-Iudhaich a
chasaid, agus air na Romhanaich a cheusadh. Ach
bha an Comhairliche longantach tuilleadh agus 'n
a fhear-dulain do'n t-seann nathair. Bha an
Leomhan do threubh ludah mugha 's cruaidh
airson an leomhain bheucaich a tha sireadh co
dh'fhaodas e mhilleadh. Rinneadh innleachdan
cumhachdan an dorchadais aig a cheann mu dheir-
56 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CIIRIOSD.
eadh, 'n a meadhonaibh air iacl fein a chreacliadh ;
agus gu bhi deanadh buaidh — chaithream thairis
orra fein (Col. ii. 15). Thugadh ard-aingidheacbd
nan diabhiil agiis an cuid innealan gu bM fritheal-
adh do riiintean trocair neochriochnacb Dhe ; agus
bba peacadh graineil chlann nan daoine air a
riagliladh air mhodh a blia ro-iomlan naomh, gu
bhi " criochnachadh euceirt, agus gu bhi toirt a
stigh fireantachd shion-uidh" (Dan. ix. 24).
Mar so, bha gloir na saorsa air a li-ardachadh
leis gach comhstri a rinneadh 'n a li-agliaidh ; agus
gu h-araidh, leis gach comhstri a rinneadh leo-san
airson an robh i air a runachadh a chum an leas ; —
eadhoin, peacaich iad fein. Is e bu chrioch dha
so, a bhi ag ardachadh gloir fad-fhulangais agus
trocair dhiomhair lehobhah.
Ghabhadh e nine mhor a bhi beantainn ris gach
comhrag a bh'aig an Fhear-shaoraidh ri choinn-
eachadh, araon ri naimhdean nam peacach agus ris
na peacaich iad fein. Ach fadheoidh, chuir e an
stoirm fuidhe, fhuair e an uachdar air gach càs,
thug e bruid am braighdeanas, choisinn e buaidh
iomlan, cheannaich e oighreachd shiorruidh, shuidh-
ich e rioghachd buan-mhaireannach, rinn e buaidh-
chaithream air a chrann-cheusaidh, agus thug e
suas an deo, le glaodh na buaidhe air a bhilean ; —
" Tha e criochnaichte."
Tlia an saoghal air a thaisbeanadh dhuinn mar
gu'm biodh e'n a thosd am fianuis an Tighearna
'n uair a dh'eii'ich e suas a dh'oibreachadh na saorsa
mhor so ; agus mar a nochd sinn cheana, cha robh
earran sam bith do'n t-saoghal neo-umhaileach d'a
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. 57
taobli. Blia dochas ard ris an obair so, ach thug a
coimlilionadh baiT air gach doclias a bha rithe.
Bha gach pairt dhi iomlan, gach cuis a bhuiiieadh
dhi ro mhaiseach, gun easbhuidheachd agus gun
anabharr; gun ni ri fhaicinn innte nach robh
freagarach do ard-inbhe a phearsa, no do ghliocas
sioiTuidh na h-innleachd. Bha gach ni freagarach
do'n innleachd ghlornihor, agus gach meadhoin
coinh-fhreagarach do'n chrich. Bha bunait na
rioghachd shiorruidh air a leagail, mu'n d'thug na
daoine bha cur 'na h-aghaidh an aire dhi ; agus air
a leagail air a leithid do dhoigh agus nach b'urrainn
geatachan ifrinn buaidh a thoirt oirre ; air do gach
ni bhi air a cheartachadli gu bhi criochnachadh na
saorsa ; agus gu bhi ga deanadh diongmhalta an
aghaidh gach oidhearp a dh'fhaodta chleachdadh
gu bhi 'ga tilgeadh bun os ceann. Anns a chruth
dhiblidh ud, dh'oibrich am Fear-saoraidh a mach
an innleachd ud air a leithid do dhoigh agus nach
b'urrainn do neach sani bith cur an aghaidh na
h-obair gun a bhi 'ga h-adhartachadh ; ann an
rathad a thug Ian riarachadh do'n ghliocas neo-
chriochnach a dheilbh i ; agus a lion gach creutair
a chunnaic i le mor-ioghnadh.
Bha an t-Athair Ian thoilichte; lionadh na
neamhan agus an talamh le gairdeachas agus le
ioghnadh ; thuit cumhachdan na h-ifrionn mar
dhealanach gu lar. Aii' neamh, thoisich ard-
luathghair, agus orain ura raholaidh nach do sguir
fhathast, agus nach sguir gu brath. Bidh iad a
sior dhol air aghaidh mar bhios ceannairceich air
an saoradh as ur o'n talamh o am gu h-am, air an
58 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
tiorcadh o gheatachan ifrinn, gu bLi dol a stigh air
geatachaibh neamli, le oran molaidh niiadli 'n am
beul, a rabeudaicheas am fonn-ciuil ud a bhios a
sior-mheudachadb, agus do nach sgithich iad gu
siorruidb. Oir is e is nadur d'am fois, agus do
shaothair an graidb, nacb sguir iad a la no dli'oicbe,
a tboirt gloir agus molaidh dbasan a tba'n a sbuidbe
air an righ-cbathair, agus do'n Uan a tb'aig a dheas
laimb ; a shaor iad o gacb cinneacli agus teangaibb ;
a db'ionnlaid iad 'n a f buil fein, agus a rinn sagartan
agus rigbrean dbiu do Dbia.
Acb gidbeadb, faodar an obair so a cboireacbadb
airson cbo beag onoir no urram 's a tbugadb dlii
air an talamb, far an robb i air a criocbnacbadb.
Acb ma bheacbdaicheas sinn gu cubbaidb oirre, is
ann tba so 'na cbliu dbi an aite bbi'n a mbicbliu :
Tbruaill am peacadb cail agus faireacbduinn dbaoine
cbo mor agus gu'r b-ann a bbiodb e'n a mbicbliu
do'n obair so gu'm biodb i taitneacb dboibb. An so
tba maise na b-oibre air a taisbeanadb, gu'n robb
i ard OS cionn na staid tbruagb aingidb sin, a b'e a
run a bbi leigbeas ; agus gu'n d'oibricb i da-rireadb
an t-atbarracbadb sin air sloigb do-aireamb do gacb
uile cbinnicb.
Oir ged rinneadb tair air crann-ceusaidb Cbriosd
air an talamb, cbuireadb onoir gun cboimeas air
mar an ceudna : Db'oibricbeadb d'a tbrid, na
caocblaidbean is mo a tbacbair riamb anns an
t-saogbal o'n cbeud cbrutbacbadb, no tbacbras gus
an tig Silob an dara uair ; — caocblaidbean is mair-
eannaicbe na rinneadb riamb le gaisgeicb no le
prionnsacban anns an t-saogbal. Cboisinn agus
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD. 59
thug e buaidh air mor-aireamh do anamaibh, agus
shuidhicli e ard-uachdranachd thairis air smuaintibh,
air toil agus air aignidliean dbaoine. Cumhaclid
a tha gun lethbhreachd am measg uile chumh-
acMan an t-saogbail. TMonndaidli e lucbd geurlean-
mhuinn gu blii'n an Abstoil ; agus bha aireamh
mhor do Phaganaicli, air dlioibh eolas fliaotainn air
crann-ceusaidh Chriosd, a dh'fhuiling bas agus
doruinn gu bhi cur onoir air. Dhealraich an solus
o'n Ear gus an lar; bha gach bacadh, cha'n e
amhain gun sta, ach a fritbealadh d'a adbartachd.
Tha na caochlaidhean a rinneadh leis air an cur an
ceill air uairibh leis na faidhean anns na briathraibh
is oirdheirce. Tha Isaiah a labhairt uime mar so
(xxxv. 7) — " Fasaidh am fearann tioram 'n a linne,
agus am fearann tartmhor 'n a thobraichean uisge ;
an aite comhnuidh nan dragon agus 'n an leabaidh,
bithidh feur, leis a chuilc agus an luachair; thig
am fasach fo bhlath mar an ros." Dh'oibrich e
an t-atharrachadh so'n ar measg-ne ann an eileinean
iomallach nan Cinneach. Bu choir dhuinn ar soch-
aii^ean a choimeas ri suidheachadh ai^n-athraiche;in
mu'n d'fhuair iad eolas air a chuspair bheannaichte
so ; — chi sinn gu'r h-ann o ghloir a chroinn-cheus-
aidh a dh'eirich e, gu'm bheil sinne cruinn an
diugh anns an aite so, ag aoradh do'n Dia bheo
le dochas ri bhi 'ga mhealtuinn gu siori-uidh, an
aite bhi ag aoradh do'n ghrein, do'n ghlealaich agus
do na reultan, no ag aoradh do iodholan.
Cha'n eil teagamh nach i a bhuaidh a th'aig
crann-ceusaidh Chriosd air anamaibh dhaoine 's an
taobh a stigh, a tha gu sonruichte, agus anns an
60 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
t-seadh is airde, a taisbeanadh a ghloir. Mar thug
mi cheana fainear, is aims an anam a tha an cruth-
acliadh nuadh air a dheanadh. Tha Criosd air a
dheilbli annta; — mathair-aobhair agus dochas na
gloire. Is obair ghlormhor an obair so ; iomhaigh
Dhe air anam duine. Ach do blirigb gu'm bheil
toraidhean crann-ceusaidh Chriosd anns an anam,
neo-fliaicsinneach, agus am masladb a tha'n a lorg,
mar is trice, gle f hollaiseacli ; — agus do brigh gu'm
bheil a leithid do bbuaidh aig eiseimpleir air ar
nadur; — tha e feumail gu'm faigheamaid sealladh
air an onoir a chuireadh air a chuspair so, a dh'arm-
aicheadh sinn an aghaidh droch eiseimpleir nan
ascreidmheach mhi-cheillidh.
Tha crann-ceusaidh Chriosd cho neo-choimeasach
ann an soillse, is gu'm bheil e air a thaisbeamadh
cuartaichte le gloir am fianuis uile chinneich na
talmhainn, agus am fianuis iomlanachd na ciiuth-
eaclid, seadh, am fianuis uile ghinealachaibh nan
aimsir, agus uile linntean na siorruidheachd. Cha
do lion na h-euchdan bu mho a rinneadh riamh
air an talamh, le an soillse agus le am buaidh, ach
plathadh do thiom, agus earran bheag do'n chruinne.
Tha dearsadh soillse a chuspair mhoir so a lionadh
uil'-fharsuingeachd na cruitheachd agus na siorr-
uidheachd. Ma ghabhas sinn beachd ceart air a
ghloir, chi sinn gu'r cuspaii* e tha glacadh aire, a
sgaoileadh a mach cumhachd, agus a tha'n a bhall-
amhairc do na h-aimsirean a chaidh seachad, do'n
aimsir tha lathair, agus a tha ri teachd ; — do neamh,
do'n talamh, agus do ifrinn; — do ainglibh, do naoimh,
agus do dheamhnaibh : Chi sinn gu'r cuspair e tha
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD, 6 1
na dhoimhneachd iongantais do chreutairean cruth-
aichte, d'am bheil iad ag altrum ard-urram ; agus
cuspair aims am blieil riaracliadli iomlan aig a
Cliruithfhear neo-clirioclinacli. Chi sinn a chuid
is feaiT do'n chinne-daona, Eaglais Dhe, le 'suil ris
re clieitliir mile bliadhna mu'n do thaisbeanadh e ;
ginealaicliean lira an deigli a clieile ag eiridh suas
gii bhi ga mlioladli agus a cur onoir air, gus nach
bi aimsir ann ni's mo ; sloigli do-aireamh. do
ainglibli agus do naoimh a sealltuinn air ais air le
naomh-gliairdeaclias troi liiintean cian na siorruidh-
eaclid. Seargaidli gloir gacK ni eile ri nine; Ma
tliig atliarracbadli air gioir a cliuspair so, is ann le
1 blii a sior-mheudachadli. Tbig caitheamb as ri
nine air gatban soliiis na greine, agus fasaidb i
doilleir mar gu'm b'ann le aois ; tha aig a cbuspair
so stor saoibhir do gliathan soliiis nach urrainn an
t-siorruidheachd a lughdachadh. Mar bhios naoimh
agus aingiibh a fas ann an eolas, bidh dealradh a
cbuspair so a sior-fhas ann an soillse. Oir is e an
t-ascreideamh amhain a tha cur sgaile air a ghathan
soluis ; ach is anns a bheatha so amhain tha aite aig
an ascreideamh. Cha'n eil ascreideamh air neamh
no ann an ifrinn. Bidh roinn mhor do shonus
neamh ag eiiidh o bhi cuimhneachadh air a cbuspair
leis an robh e air a chosnadh ; agus do thruaighe
ifrinn o bhi cuimhneachadh air a cbuspair cheudna
leis an robh saorsa o'n truaighe sin air a tairgseadh.
Bidh solus a ghraidh air neamh air a mheudachadh
leis, agus bheir e air lasraichean ifrinn losgadh le
barrachd gairge. Cuiridh a ghathan soillse ard-
sgeimh air rioghachd an t-soluis, ach geur-lotaidh
62 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
iad rioghachd an dorchadais. Bidh e'n a chuspair
graidh do na naoimli anns an t-solus?, ach 'na
cliusi^air grain do slinilean prionnsa an dorchadais
agns d'a iochdarain.
Bidh buaidh chumhachdach aig a ghloir air gach
aite anns an deah-aich i. Bidh iadsan uile a gheibh
sealladh dhi air an cruth atharrachadh a dh'ionn-
suidh na h-iomhaigh cheudna (2 Cor. iii. 18). Faod-
aidh an t-Etiopach a bhi fada gu leoir a sealltuinn
air a ghrein ach cha dean sin muthadh air a
chraicionn ; ach ni an cuspair so atharrachadh air.
Leaghaidh e cridheachan fnar agus reota ; bristidh
e cridheachan cloiche ; draighidh e air an adamaint;
toUaidh e troi dhorchadas tiugh. Nach cothi-omach
a ghoirear dheth, "an solus iongantach" (1 Bead. ii.
9). Bheir e suilean do na doill gu sealtuinn aii'
fein, cha'n ann amhain do na doill, ach do na
mairbh mar an ceudna ! (Eph. v. 14). Is e solus
na beatha e ; solus cumhachdach. Tha 'neart os
cionn neart an tairneanaich ; agus tha e ni's tlaithe
na'n druchd air an f heur mhaoth,
Ach cha chomasach uile-fheartan a lan-chur an
ceill, as eugais gu'm b'urrainn sinn lan-chunntas
a thoirt air gach olc spioradail agus siorruidh a th'-
air am bacadh leis ; — gach uile shaoibhreas grais
agus gloire a cheannaich e, agus an taisbeanadh a
thug e air uile bhuadhan na Diadhachd. Buinidh
an cliu siorruidh so dha, — mar tha e Ian gloire ann
fein, gu'n co-phairtich e gloir ris na h-uile a sheallas
gu ceart air. Bheir e dhoibh trusgan glormhor
fireantachd ; Is e an Dia is gloir dhoibh. Gairm-
ear leis iad gu gloir agus deagh bheus. Bheir e
UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
63
dhoibh Spiorad Dhe agiis na gloire. Blieir e dhoibh
anns a bheatha so, aoiblineas do-labbairt agus Ian
do ghloir, agus trom cliudtbrom siorruidh gloire
anns a bheatha tha ri teaclid.
Co-pairticliidli e gloir ris gach uile chuspair eile,
a reir na daimh a dh'f haodas a blii aca ris. Tlia
e cur ard-mhaise air a chruitheacbd. Tha e cur
soillse dhealrach air obair naduir agus air fritheal-
aidhean an fhreasdail. Is i a ghloir is airde
bliuineas do'n t-saoghal iosal so, gu'n robh a Ti a
chrutliaicli e a chomlinuidh ann car seal. Mheasadh
fear tighe bochd, mar onoir bhuan d'a bliothan, gu'n
do ghabli prionnsa no impire fasgadh uair eigin fo a
chleith. Nacli mo gu mor a dh'f haodas am bothan
bochd so, an talamh, a mheas mar aobhar uaill, gu'n
robh Tighearna na gloire a chomhnuidh ann o 'bhreth
gu' bhas ; — seadh, gu'n d'rinn e gairdeachas anns
a chuid a dh'aitichear dheth, mu'n robh toiseach
aige, eadhoin o shiorruidheachd ! (Gnath vui. 31).
Is i gloir an t-saoghail so gu'n do ghabh an Ti a
dheilbh e, comhnuidh ann; gloir na h-aile, gu'n
d'analaich e innte ; gloir na greine, gu'n do dlieal-
raich i air ; gloir na talmliainn, gu'n do ghiulain i
e ; na fairge, gu'n do choisich e oirre ; nan duilean,
gu'n d'eiridnich iad e ; nan uisgeachan, gu'n d'uraich
iad e ; agus gloir dhaoine, gTi'n robh e beo agus gu'n
do bhasaich e'n am measg, seadh, gu'n robh e beo
agus gu'n do bhasaich air ar son-ne ; gai'n do ghabh
e ar fuil agus ar feoil air fein, agus gu'n do ghiulain
e leis iad do na neamhan is airde, far am bheil ar
nadur a dealradh mar mhaise agus mar iongantas
siorruidh cruthachaidh Dhe.
64 UAILL ANN AN CRANN-CEUSAIDH CHRIOSD.
Tlia e mar an ceudna cur dealradh soillse air
Freasdal Dhe. Is e am priomh ni e tha sgeadach-
adh eachdraidh nan aimsir le maise ; agiis a cur
beothalachd ann an eachdraidh na cruitheachd. Is
e gloir fhrithealaidhean mora eagsamhuil an
Fhreasdail, gu'm bheil iad uile ag aomadh a dh'ionn-
suidh a chiispair so mar an ceann-uidhe ; gu'n d'ull-
aich iad an t-slighe aii'son a theachd ; agiis an deigh
a theachd, gu'm bheil iad a frithealadh d'a uile
chriochan ; ged is ann, da-rireadh, ann an rathad a
tha fathast dhuinne, diomhair agus do-rannsachaidh.
Ach air so tha fios againn, gu'm bheil iad a coimh-
lionadh geallaidhean ar-neo bagraidhean a Chriosd
ud a chaidh a cheusadh ; agus a taisbeanadh sonus
na muinntir a ghabhas ris, cho math ri truaighe na
muinntir a chuireas cul ris.
LORIMEE AXD GILLIKi?, PPINTEPS, CLTDi: STRFrT, EPIX Br UO -I.
Live Music
Archive
Librivox
Free Audio
Metropolitan Museum
Cleveland
Museum of Art
Internet
Arcade
Console Living Room
Open Library
American
Libraries
TV News
Understanding
9/11